lottesnep | Onderzoeksredactie

Een stoeltje om op te zitten, een hoofddeksel om het geld in om te vangen en spelen maar! Talent? Niet zozeer een vereiste, als het maar een beetje goed klinkt. Een gitarist die naast het spelen ook nog probeert te zingen, de man die met zijn doedelzak z’n best doet om het zo mooi mogelijk te laten klinken en dat allemaal op straat. Straatmuzikanten zijn niet meer weg te denken uit het straatbeeld. Maar mag dit allemaal wel? Dat is wat wij, Lotte Snepvangers en Anouk Houweling, ons afvroegen. Na weken van onderzoek hebben wij het een en ander uitgezocht in onze prachtige hoofdstad. 

Het is niet makkelijk meer om op straat zomaar muziek te maken in Amsterdam. De hoofdstad kampt al jarenlang met geluidsoverlast door deze muzikanten, wat ook het hoofddoel is van alles regels die hierom gemaakt zijn. Zo zijn er sinds juli 2013 geen straatmuzikanten meer toegestaan in bepaalde gebieden waar de meeste overlast werd veroorzaakt. Denk aan de Damstraat, rondom het Centraal Station, op de Damrak en de Oude Doelenstraat. In een van de populairste winkelstraten, de Kalverstraat, gold al langer een verbod. De grootste hoeveelheid van straatmuzikanten vind je op De Dam. Hier is het op de meeste plekken nog wel toegestaan.

 

lottesnep | Onderzoeksredactie

Als je op straat muziek wilt maken kan dat met en zonder vergunning. Wil jezonder vergunning op straat spelen in Amsterdam moet je je wel aan bepaalde regels houden. Zo mag je maar met maximaal zes personen optreden, moet je na een half uur spelen op een andere plek gaan staan die minimaal honderd meter verderop is dan waar je stond, mag je alleen tussen negen uur en elf uur spelen met uitzondering van zondag waar je maar van een uur tot elf uur mag spelen en als laatst mag je geen draaiorgel, slaginstrumenten of geluidsversterkende apparatuur gebruiken. Ook zijn er door de gemeente aangewezen plaatsen waar je niet mag staan. In het kaartje hiernaast zijn die plekken paars gemarkeerd.

Voldoe je als straatmuzikant niet aan de voorwaarden om zonder vergunning te spelen of wil je juist graag in het centrum staan, dan kan je een vergunning aanvragen. Dat doe je door het formulier in te vullen op de site van de gemeente Amsterdam. Na aanvraag duurt het acht weken voordat je te horen krijgt of je wel of geen vergunning krijgt en als je de vergunning krijgt is deze niet gratis. De kosten hiervan bedragen namelijk in 2019 voor het centrum 165 euro. Daar komt bij dat deze vergunning maar geldig is tot het eind van het jaar waarin je het aanvraagt. Daarna moet deze weer opnieuw aangevraagd worden.

Audities 

Partijen SP, GroenLinks en CDA vonden in 2011 dat de regels voor de vergunning versoepeld moesten worden. Dit gold ook voor andere straatartiesten zoals levende standbeelden. Het CDA heeft toen in maart 2012 een initiatiefvoorstel gedaan om voor straatmuzikanten audities in te voeren. Straatmuzikanten zouden dan alleen een vergunning krijgen als ze tijdens een auditie zijn beoordeeld door een jury op kwaliteit, er zou daarna ook een speelrooster worden gemaakt wie op welke plek mag spelen. Ze hoopten dat de overlast daarmee flink terug gedrongen kon worden. Ook was het idee om daarmee de variatie van de straatmuziek zou bijdragen aan een levendig straatbeeld. Het is volgens het CDA ook beter te handhaven, omdat je precies kan zien wie op welke tijden waar mag staan.

Eberhard van der Laan, toen burgemeester van Amsterdam, schreef op 10 mei 2012 in een brief aan de raad wat hij van het voorstel van het CDA vond. Hij schreef hierin dat er naast de genoemde voordelen ook zeker nadelen aan het voorstel zaten. Het huidige systeem om ook zonder vergunning te mogen spelen word dan vervangen door een systeem waarin iedereen een vergunning nodig heeft. Muzikanten die niet worden geselecteerd in de audities mogen dan helemaal niet meer op straat spelen. Muzikanten van buiten de EU zonder geldige verblijfsvergunning zouden dan helemaal geen recht meer hebben op een vergunning, waardoor er dan veel mensen buiten de boot vallen.
Wat Van der Laan ook noemde was dat er bij een systeem met audities veel meer administratieve en bestuurlijke lasten kwamen. Dat zou dan tot langere procedures zorgen bij aanvragen en verlengingen van vergunningen. 

Alternatief

Van der Laan komt later in zijn brief met een alternatief voor de audities. Hij stelt voor om de APV, algemeen plaatselijke verordening, aan te passen. Er zouden dan plaatsen aangewezen kunnen worden waar een maximum aantal straatmuzikanten en straatartiesten mogen staan. Hij noemt daarbij met name op de Dam en het Leidsche plein. Zo als Van der Laan zelf in zijn brief schrijft: “Het word daardoor beter mogelijk om afwisseling aan te brengen en op bepaalde momenten meer ruimte te geven aan straatartiesten en andere vormen van straattheater.” 

De stadsdeelvoorzitters moeten met dit alternatieve plan gedoseerd vergunningen gaan afgeven. Daarbij moeten ze kijken naar de hoeveelheid straatmuzikanten met versterkt geluid. Ook zijn er bij de gemeente veel klachten over te veel levende standbeelden binnen gekomen en ook daar moeten vergunningen dus gedoseerd worden afgegeven. 

Tot slot vind de voormalig burgemeester van der Laan dat het plan van het CDA tegenover het toen geldende beleid waarin de overheid geen waarde hecht aan de artistieke prestaties en iedereen vrij is om op straat te mogen spelen.

De bewoners

Regen viel met bakken uit de lucht, mensen schuilde in winkels en de straten waren minder druk dan waar Amsterdam bekend om is. Het weer zat ons niet mee.  We zijn langs alle plekken geweest waar straatmuzikanten hun brood verdienen. De Dam, het Leidse plein, de negen straatjes en het Vondelpark. Door het weer waren er vrijwel geen straatmuzikanten. Logisch natuurlijk, wie wilt er nou in de regen staan? Ondanks de weersomstandigheden, hadden we er toch wel meer van verwacht. Op de Dam kwamen we samen met een levend standbeeld, een man doordrenkt op een stoeltje tegen. Zijn klarinet hield hij in zijn hand, en pratend met een voorbijganger over hoe slecht het weer was, was er van zijn gezicht af te lezen dat het inderdaad geen zin had om in deze regen verder te spelen. Dit ontkent natuurlijk niet de overlast van de straatmuzikant, want op een zonnige dag staat Amsterdam er vol mee.

Om de bewoners als nog te spreken over de straatmuzikanten stelden wij een enquete op. Hierin vroegen we wat informatie over hoelang de enquete deelnemer al in Amsterdam woont en waar etc. en vervolgens vragen over de muziek op straat. Denk aan: Heeft u straatmuzikanten wel eens als hinderlijk beschouwd? Heeft u hier ooit een melding van gemaakt? Is de kwaliteit van straatmuzikanten de afgelopen 6 jaar verbeterd?

Om de bewoners als nog te spreken over de straatmuzikanten stelden wij een enquete op. Hierin vroegen we wat informatie over hoelang de enquete deelnemer al in

Amsterdam woont en waar etc. en vervolgens vragen over de muziek op straat. Denk aan: Heeft u straatmuzikanten wel eens als hinderlijk beschouwd? Heeft u hier ooit een melding van gemaakt? Is de kwaliteit van straatmuzikanten de afgelopen 6 jaar verbeterd?

Helaas is het aantal mensen dat deze enquete ingevuld heeft niet veel, dus kunnen we er uiteindelijk geen conclusie uittrekken of de aangescherpte regels voldoende zijn of dat er meer aangedaan moet worden. 

lottesnep | Onderzoeksredactie

De mensen die het ingevuld hebben wonen allemaal langer dan 5 jaar in Amsterdam. Allemaal hebben ze in de tijd dat ze in Amsterdam wonen de straatmuzikanten wel eens als

lottesnep | Onderzoeksredactie

hinderlijk beschouwd. Een van deze mensen heeft zelfs wel eens een melding gemaakt in de afgelopen 6 jaar. Ondanks dat de gemeente de regels flink aangescherpt heeft op zowel hoeveelheid als kwaliteit, (vergunning aanvragen bij bepaalde instrumenten etc.), vind geen van deze mensen dat de kwaliteit van straatmuzikanten verbeterd is. Ondanks dit antwoord vind een iemand dat de regels niet aangescherpt hoeven worden en zijn ze allemaal van mening dat audities niet de oplossing gaat zijn. 

 

Geschreven door: Anouk Houweling & Lotte Snepvangers

 

lottesnep | Onderzoeksredactie