Onderzoek

Vrouwenvoetbal: van verboden naar populaire sport

Nov 21, 2017 AvanL

Door: Amber van Lieshout

In 1896 verbiedt de Nederlandse Voetbalbond (NVB) een wedstrijd tussen de vrouwelijke leden van Sparta Rotterdam en de British Ladies Club. Zo’n veertig jaar later volgt er zelfs een landelijk voetbalverbod voor vrouwen.

Pas in het seizoen 1971/1972 werd het vrouwenvoetbal officieel binnen de KNVB erkend. Onder leiding van Vera Pauw, onder meer als Technisch Directeur en bondscoach van het Nederlands elftal, groeit het vrouwenvoetbal. Met Pauw als bondscoach bereiken de vrouwen in 2009 de halve finale van het EK.

 

Een van de speelsters die tijdens dat EK de bronzen plak won, was Kirsten van de Ven, inmiddels international af. Ook zij zag afgelopen zomer de OranjeLeeuwinnen het Europees kampioenschap in eigen land winnen. De verschillen zijn volgens haar duidelijk zichtbaar: “De speelsters zijn technisch vaardiger, sterker en fitter. De begeleiding is professioneler en de speelsters kunnen meer trainen.”

Ook is het verschil tussen de absolute top en de landen die daar onderzitten veel kleiner geworden, meent Van de Ven. “Duitsland won de grote toernooien vaak met overmacht, maar ging er dit EK al vroeg uit (in de kwartfinale, red.) en verliezen hun eerste WK-kwalificatiewedstrijd tegen het relatief kleine IJsland. Dit was jaren geleden haast ondenkbaar.”

Jubileum voor Eredivisie Vrouwen

Niet alleen internationaal is het vrouwenvoetbal gegroeid. Ook op eigen bodem worden er stappen gemaakt. Zo bestaat de Eredivisie Vrouwen in 2017 al tien jaar. Van de Ven was erbij toen de competitie werd opgericht, destijds als speelster van Willem II. In 2016 won ze de landstitel met FC Twente, waarna ze haar schoenen aan de wilgen hing.

“De competitie heeft natuurlijk verschillende vormen (waaronder de BeNe League, red.) en teams gekend in zijn bestaan. Er is inmiddels een Coöperatie Eredivisie Vrouwen (CEV) opgericht om de competitie naar een hoger plan te tillen. Er zit gelukkig een positieve ontwikkeling in elk jaar en de rek is er nog lang niet uit. We staan eigenlijk nog steeds aan het ‘begin’. Mooi is wel dat vrijwel alle huidige Europees Kampioenen een of meerdere seizoenen in de Eredivisie hebben gespeeld.”

EV aantal toeschouwers
© Salman Khawaja, vrouwenvoetbalnieuws

Daarmee doelt Van de Ven op onder meer Shanice van de Sanden, Lieke Martens en Sherida Spitse, die zo ongelooflijk belangrijk waren voor Nederland op het afgelopen EK. Die Europese titel geeft eigenlijk wel aan hoe ver het Nederlandse vrouwenvoetbal inmiddels is. Van een verbod en geen officiële erkenning tot een 1971, tot een Europese titel in 2017, zo kan het lopen.

Volgens Salman Khawaja, redacteur voor vrouwenvoetbalnieuws, ziet het er goed uit voor de OranjeLeeuwinnen. De wedstrijden van de komende twee toernooien worden live uitgezonden op Veronica TV. “Maar het betekent niet dat we tevreden moeten zijn met wat er is bereikt.”

Professionaliteit in binnen- en buitenland

Momenteel spelen er negen teams in de Eredivisie Vrouwen, waaronder de vrouwelijke teams van Ajax, PSV en FC Twente. Vaak wordt er geroepen dat teams als Feyenoord ook een vrouwentak moeten afleveren in de competitie. Daar denkt Khawaja anders over: “Niet iedereen moet willen dat Feyenoord, FC Groningen en Vitesse erbij komen in de Eredivisie Vrouwen. Er is een goede lichting Onder-19 en Onder-17, maar als we daarmee de Eredivisie in gaan, zullen we nooit echt een professionele competitie ontwikkelen.”

Die professionele competities zijn er wel in bijvoorbeeld de Verenigde Staten, Frankrijk en de Scandinavische landen. “Het vrouwenvoetbal heeft in Amerika en Zweden al een sterkere positie in de maatschappij”, vertelt Van de Ven, die zelf bij de Zweedse topclub FC Rosengård speelde. “Deels komt dit door de positie die voetbal in een cultuur inneemt. In Amerika wordt voetbal meer als een vrouwensport gezien, terwijl in Nederland het van oudsher meer een mannensport is. Zweden en Amerika namen ook al vanaf het begin deel aan grote internationale toernooien, terwijl wij pas in 2009 ons debuut maakten.”

Vrouwenvoetbal, wel of geen vetpot?

In de eerdergenoemde landen liggen ook de salarissen een stuk hoger. Volgens de NOS liggen de salarissen van speelsters in Nederland tussen de 700 en 2.300 euro per maand. Even ter vergelijking: het gemiddelde salaris voor mannen in de Eredivisie ligt op 22.000 euro. Veel vrouwen werken en studeren naast hun voetbalcarrière om zo wat extra’s te verdienen of alvast voor later.

In Frankrijk liggen die bedragen veel hoger. Bij de Franse topclub Olympique Lyon verdiende de Amerikaanse Alex Morgan zo’n 400.000 euro. Met sponsordeals kwam ze uit op een bedrag rond de 3 miljoen. Ook in Amerika zijn de speelsters fullprof en krijgen ze een goed salaris.

Toch zegt dat niet alles, zo vertelt Lenise Danilo, speelster, coach en vrouwenvoetballiefhebster mij. “In Amerika krijgen de speelsters alleen betaald tijdens de periode dat zij wedstrijden spelen en trainen. Tijdens de internationale breaks en tussen de seizoenen door betalen de clubs geen salaris.”

Volgens Van de Ven is verandering in het vrouwenvoetbal wenselijk als we de sport willen laten doorgroeien. “Een algehele professionalisering zou wenselijk zijn. Dit is de verantwoordelijkheid van meerdere partijen. Van de speelsters zelf en hun naaste omgeving tot de bonden en de UEFA/FIFA, en eigenlijk tot aan grote delen van de maatschappij toe.”

FIFA en vrouwen, nog geen perfect match

Van de Ven noemt de Europese voetbalbond en wereldwijde voetbalbond niet voor niets. Er is een verschil in behandeling van deze bonden in het mannen- en vrouwenvoetbal, zo vertelt ze ons. “In het mannenvoetbal gaan grotere bedragen om. Sinds kort is er wel een FIFA World XI voor vrouwen, alleen wordt deze prijs nog niet persoonlijk op het gala aan de vrouwen uitgereikt, wat bijvoorbeeld bij de mannen al wel jaren het geval is.”

Er zijn dus nog genoeg veranderingen mogelijk, al heeft het afgelopen EK al veel positief effect gehad. Zo is het aantal aanmeldingen van speelsters in de eerste drie maanden na het toernooi met 6,8% gestegen in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. De grootste groei zit hem wel in het imago én de bekendheid van de OranjeLeeuwinnen, aldus Van de Ven.

UEFA Chart 2017-2018
© UEFA

“De positieve uitstraling van de OranjeLeeuwinnen draagt 100% bij aan de beeldvorming en acceptatie van vrouwenvoetbal”, aldus Khawaja. Wel is hij van mening dat in navolging van de wedstrijden van de OranjeLeeuwinnen ook de wedstrijden van de Eredivisie Vrouwen op TV moeten komen: “Dan volgt ook een grote sponsor die het financieel mogelijk moet maken dat de huidige grote groep speelsters ook na het einde van de studie zich volledig met professioneel voetbal bezig kan blijven houden en de nieuwe generatie helpt opleiden in alle facetten van een betaald voetbal organisatie.”

De toekomst van het Nederlandse vrouwenvoetbal

Van de Ven is inmiddels benoemd tot manager vrouwenvoetbal bij de KNVB. Ze wil bouwen aan de ontwikkeling van meisjes- en vrouwenvoetbal. Maar hoe is ze dit van plan? “Ik ben van  plan om dit te doen met vele collega’s bij de KNVB en vele andere partijen en mensen. Dit zal gebeuren door meerdere projecten en plannen in gang te zetten. Binnenkort beginnen we bijvoorbeeld met het project ‘Sterke Verenigingen’ om in de breedte een kwalitatief beter aanbod te creëeren in samenwerking met onder andere meerdere clubs.”

Met haar historische goal op het EK van 2009 nog altijd in het achterhoofd kijkt ze graag naar de toekomst: “De sport ontwikkelt zich enorm snel. We zijn flink gegroeid in ledenaantallen, wat een prachtige basis biedt voor verdere ontwikkelingen. Het is nu zaak om de speelsters die voetballen een passende plek te kunnen bieden. Een plek die past bij haar niveau, talent, ambitie, beleving, leeftijd en motivatie om zich met plezier optimaal te ontwikkelen.” Ook ligt de focus op de groei qua vrouwen die actief zijn in het voetbal als gekwalificeerde trainers, scheidsrechters, kaderleden, ‘maar ook fans.’

“Dit is een mooie uitdaging, maar daar hoop ik wel dat we over 10 jaar staan”, besluit Van de Ven.

De groei van het Nederlandse vrouwenvoetbal is enorm. Hoewel er nog veel te verbeteren is, voornamelijk bij de berichtgeving in de media blijkt uit eigen onderzoek, zijn er ook enorm veel pluspunten. Met de Europese titel op zak strijden de OranjeLeeuwinnen momenteel om een WK-ticket. Zullen we afspreken dat als onze Leeuwinnen het eindtoernooi halen, iets wat de mannen dit jaar niet lukte, we allemaal gaan brullen voor de speelsters die jarenlang hebben gestreden voor waar ze nu staan?

 

Door: Amber van Lieshout, klik hier voor contact.