Op de foto: Lidl in Vreden, Duitsland

Door: Peter Verschuuren en Jeffrey Tijdhof

De boodschappen zijn in Nederland duurder dan in België en Duitsland. Dat blijkt uit een proef met tien producten in Lidl supermarkten in het Belgische Neerpelt, Vreden in Duitsland en het Noord-Brabantse Valkenswaard.  Zo betaal je bijvoorbeeld voor een pot jam in Nederland 99 eurocent, in Duitsland 89 en in België 82 eurocent voor dezelfde hoeveelheid aardbeienjam. En dat is maar een van de voorbeelden.

Redenen voor dit prijsverschil? “De kosten van levering, algemene kosten, de aankoop van het product, de plaats van de fabriek, vrachtkosten voor het product, evenals tal van andere factoren”, vertelt Isabel Lehmann van Lidl Duitsland. “Ook heeft elk land zijn eigen regels en belastingen, zoals de btw die in ieder land verschilt”, vult Lehmann aan. “In de Europese Unie kun je de marktsituatie tussen landen niet met elkaar vergelijken, onder meer daardoor zijn er verschillen.”

Boodschappenlijstje

België goedkoper

Over het algemeen heerst het idee dat je in België meer geld kwijt bent aan boodschappen dan in Nederland. Zo blijkt ook uit een artikel op de website van BNR Nieuwsradio met als kop ‘Dure supermarkten jagen Belgen naar Nederland’. Zelfs Peggy Peeters, supermarktmanager van de Lidl in het Belgische Neerpelt, zegt dat boodschappen in België over het algemeen duurder zijn dan in Nederland. Volgens Peeters is dat een van de redenen waarom veel Belgen de grens oversteken om in Nederland boodschappen te doen. Daarnaast is het assortiment in Nederlandse supermarkten ook een stuk uitgebreider. Toch ziet ze ook vaak Nederlandse klanten in haar winkel. En dat is niet voor niets. Uit ons boodschappenlijstje blijkt dat de Belgische supermarkt een stuk goedkoper is dan het Duitse en het Nederlandse filiaal. Dat is het tegenovergestelde van wat normaal beweerd wordt.

639Op de foto: Lidl in het Belgische Neerpelt

In Nederland was men wat minder scheutig met het delen van informatie. De supermarktmanager van de Lidl in het Nederlandse Valkenswaard gaf aan dat er contractueel is vastgelegd dat hij geen bedrijfsgegevens prijs mag geven. Ook het moederbedrijf, Lidl Nederland, wilde niet vertellen hoe het komt dat producten in Nederlandse filialen een stuk duurder zijn dan hun Belgische en Duitse collega’s.

Producenten

Bij de aankoop van producten komen de producenten om de hoek kijken. Wat voor rol spelen zij in dit verhaal? Volgens Unilever en FrieslandCampina spelen zij geen enkele rol als het gaat om prijsverschillen tussen verschillende landen. Jan Willem ter Avest van FrieslandCampina vertelt dat fabrikanten geen prijzen mogen dicteren. “Wij verkopen producten aan de retailers en deze beslissen zelf voor welke prijzen de producten in de supermarkten liggen. Zo zal een Duitse supermarkt producten verkopen voor een prijs die kan concurreren in de Duitse schappen.”

Retail is de verzamelnaam voor bedrijven die goederen en diensten direct aan consumenten verkopen. Retail wordt vaak detailhandel genoemd.

Unilever komt met een zelfde soort verhaal. Woordvoerder Fleur van Bruggen zegt dat Unilever de retailers een adviesprijs geeft, maar dat de supermarkten zelf de verkoopprijs van hun producten kiezen. Zijn de inkoopprijzen van Nederlandse supermarkten dan hetzelfde als de inkoopprijzen van Duitse of Belgische supermarkten? Nee, zegt Van Bruggen. “De verkoopprijzen van fabrikanten aan retailers kunnen per land verschillen. Met een Duitse supermarkt kunnen andere afspraken gemaakt worden dan met een Nederlandse supermarkt. Dit gebeurt in overleg.” Over de totstandkoming van de afspraken doet Van Bruggen geen uitspraken. “Dat is iets tussen ons en de klant”, voegt hij toe. Ook al zeggen de fabrikanten dat ze geen rol spelen in de prijsverschillen tussen landen, door het maken van verschillende afspraken doen ze dat indirect wel.

Transport- en loonkosten

Volgens Lehmann van Lidl Duitsland speelt de transportsector ook een rol in het prijsverschil tussen de drie landen. “Uit een overzicht van de totale transportkosten blijkt dat de Duitse transportkosten gemiddeld 6% lager zijn dan de Nederlandse transportkosten”, zegt Roger van Straaten van Transport en Logistiek Nederland (TLN). De transportkosten in België liggen gemiddeld zo’n 2% hoger dan de Nederlandse, dit komt onder andere door het verschil in loonkosten, blijkt uit gegevens van TLN. Volgens TLN zijn de loonkosten de grootste kostenpost voor vervoerders. Deze bedragen zo’n 40 tot 50% van de totale kosten.

Vergelijking van transportkosten in West-Europese landen per 1 juli 2015 Bron: TLN

Één Europa?

Maar het is toch vreemd dat we in één Europa leven en toch zoveel lokale prijsverschillen hebben? Nee, zegt Ton Vermeulen van het Europe Direct Informatie Centrum (EDIC) in Eindhoven, dat voorlichting geeft over Europa in de regio Oost- en Midden-Brabant: “Er is geen Europees streven naar eenheid qua prijzen. Ook marktwerking leidt tot regionale verschillen.” Als verklaring benadrukt Vermeulen dat er ook veel regels zijn waar de EU niets over te zeggen heeft. Streeft de Europese Unie dan niet naar gelijkheid in alle landen van de unie? “De EU streeft niet naar een groot Europa in alle geledingen van de samenleving. Gelukkig niet”, vult Vermeulen aan. Volgens hem hebben we in Nederland het laagste prijsniveau en de hoogste kwaliteit vergeleken met de rest van Europa. “Omdat we heel goed zijn in logistiek, bijvoorbeeld”, vertelt Vermeulen. Kosten voor de dagelijkse boodschappen worden dus niet mede bepaald door de Europese Unie, maar door de landen en de makers van de producten zelf.

Er is geen Europees streven naar eenheid qua prijzen. – Ton Vermeulen, EDIC Eindhoven

Naast de eerdergenoemde factoren spelen de belastingstelsels in alle drie de landen ook een niet te onderschatte rol. De belastingstelsels in Nederland, België en Duitsland verschillen van elkaar. Paul van der Zanden van het ministerie van Financiën laat weten dat verschillende belastingen van invloed zijn op het prijspeil van boodschappen. Allereerst zijn er de verschillende btw-tarieven. In alle drie de landen is er sprake van een hoog en een laag btw-tarief. In Nederland is het hoge tarief 21% en het lage 6%. In Duitsland is het hoge tarief wat lager dan in ons land: 19%. Het lage tarief ligt bij onze oosterburen weer wat hoger: 7%. België kent zelfs drie btw-tarieven. Het hoge tarief is met 21% hetzelfde als in Nederland. Daarnaast hebben ze in België te maken met twee lage tarieven. Een van 12 en een van 6%. Niet alleen de btw-tarieven zijn van invloed op de prijzen van producten. Ook accijnzen verhogen de prijs van een product. In Nederland zijn er naast accijnzen ook nog verbruikersbelastingen op frisdank en mineraalwater. Van der Zanden: “De verschillende belastingen geven geen garanties voor het verklaren van prijsverschillen in de schappen, maar ze spelen wel degelijk mee.”

De belastingen zorgen wel voor prijsverschillen, maar dat kan niet gezegd worden van importheffingen. Bij handel binnen de EU zijn er geen importheffingen. Dat betekent dat de prijsverschillen tussen Nederland, België en Duitsland niet afkomstig zijn uit invoerrechten.