Truth and loyalty to citizens are the first two steps in making journalism work. The next step is just as important: the method that journalists use to approach the truth and convey that method to citizens.Kovach & Rosenstiel (2014)

Trump versus Clinton: voor welke kandidaat koos de Nederlandse media

Wie het afgelopen half jaar het nieuws heeft gevolgd kon er niet omheen. Wereldwijd stond de media maandenlang in het teken van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Niemand kon om de berichten heen over Trump en zijn muur bij de Mexicaanse grens. Trump en zijn kritiek op de Islam. Trump en zijn plan om Clinton te uiten als crimineel, enzovoort. Clinton was bij de verkiezingen aanwezig als voorvechter van vrouwenrechten en ze leverde veel kritiek op de uitspraken van Trump. Maar daar blijft het wel bij voor wat de meeste mensen van Clinton weten. Heeft de media een goed beeld gegeven van de inhoud van beide presidentskandidaten, of heeft Trump meer aandacht gekregen?

Door: Niels van der Galiën & Demi Rothof

Wie maakt uit wat nieuws is? Voor een deel de journalist zelf. Natuurlijk bepalen de formule en doelgroep van de redactie voor een deel wat je als nieuws beschouwt. In de praktijk hangen de benadering en aanpak van dat nieuws sterk af van de betrokken journalist. Zijn referentiekader, gemoedstoestand, leeftijd, achtergrond en sociale klasse bepalen mede hoe hij het nieuws brengt. Het is zijn selectie, zijn interpretatie van de feiten.Kussendrager (2014)

In dit onderzoek wordt duidelijk gemaakt of de NOS onbewust een kandidaat een voor- of nadeel heeft gegeven door middel van hun eigen berichtgeving. In het kader van de aankomende Tweede Kamerverkiezingen in Nederland nemen we hiermee onze eigen staatsmedia onder de loep.

Social Media
Op 8 november wist Trump uiteindelijk met de verkiezingswinst naar huis te gaan. De verkiezingsdag werd door internationale media op de voet gevolgd. Ook de Nederlandse media bracht actief verslag uit van de verkiezingen. De objectiviteit van de media werd op social media al snel in twijfel getrokken.

Vorm en inhoud
Bij het onderzoeken van de uitspraken van beide presidentskandidaten wordt onderscheid gemaakt tussen vorm- en inhoudsuitspraken. Inhoudelijke uitspraken bestaan uit standpunten van de kandidaten, ondersteunt door inhoudelijke argumenten.

We can deploy a half a billion more solar panels. We can have enough clean energy to power every home. We can build a new modern electric grid. That’s a lot of jobs; that’s a lot of new economic activity.Hillary Clinton
We have to do a much better job at keeping our jobs. And we have to do a much better job at giving companies incentives to build new companies or to expand, because they’re not doing it.Donald Trump

Een statement of argument zonder onderbouwing, zoals een persoonlijke aanval op de tegenstander, of een claim zonder inhoud wordt gekwalificeerd als vorm.

Well, Donald, I know you live in your own reality, but that is not the facts.Hillary Clinton
Secretary Clinton and others, politicians, should have been doing this for years, not right now, because of the fact that we’ve created a movement. They should have been doing this for years.Donald Trump

Het is belangrijk om een onderscheid te maken tussen vorm en inhoud omdat de media een selectie maakt van welke aspecten van een onderwerp belicht worden. Deze selectie van de media wordt “framing” genoemd. Door middel van selecties op vorm en inhoud kan de media een presidentskandidaat framen, en daarmee inspelen op de publieke meningsvorming.

De samenvattingen van de NOS
De debatten van de presidentsverkiezingen werden midden in de nacht, Nederlandse tijd, gevoerd. In de ochtendjournaals van de volgende ochtend kwam de NOS met samenvattingen van de evenementen. De samenvattingen van de NOS duren tussen de één en anderhalve minuut en geven de hoogtepunten weer van de debatten. Om te onderzoeken of deze samenvattingen een goede representatieve weergave van de debatten is, hebben we een analyse gemaakt.

Tijdens het debat hadden beide kandidaten een tijdslimiet waarin ze moesten spreken. Kandidaten mochten elkaar onderbreken, maar het was mogelijk om deze onderbreking te weigeren. Beide kandidaten hebben hierdoor even veel mogelijkheden tot spreektijd gehad. In de praktijk was de spreektijd redelijk evenredig verdeeld.

Wat gelijk opvalt is dat bij deze samenvatting Clinton nauwelijks aan het woord is geweest. Sterker nog: slechts een vijfde van de tijd die Trump heeft gekregen. Het enige dat de samenvatting van haar laat zien is een vormuitspraak met kritiek op haar tegenstander. Trump verschijnt daarentegen met zowel inhoudelijke als vormuitspraken in de hoogtepunten van de NOS.

Het aantal vorm- en inhoudsargumenten ligt redelijk evenredig aan het werkelijke debat in de samenvatting. De redactie van de NOS heeft een specifieke selectie gemaakt. Daarnaast benadrukken deze gegevens nogmaals hoe weinig Clinton aan het woord is geweest. Weinig aandacht is besteed aan inhoudelijke argumenten.

 

Opvallend bij deze statistieken is dat de kandidaten meer evenredig aan het woord zijn, echter wordt er wel bijna 10 procent van de tijd vrijgemaakt om te luisteren naar applaus voor Trump. Trump is hier als eerste aan het woord en de samenvatting eindigt met applaus voor Trump voordat het teruggaat naar de voice-over.

In deze grafieken staan het aantal argumenten weergegeven van zowel het debat als de samenvatting. Gelijk springt eruit dat Trump in het debat zelf veel meer argumenten in beeld wist te krijgen, dus de afspiegeling van de samenvatting, waar Trump meer aan het woord is, lijkt redelijk juist. Waar het niet dat in het echte debat beide kandidaten onder de debatregels een evenredig aantal tijd hadden. Clinton brengt opvallend meer inhoud naar het debat, maar voor beide kandidaten wordt er niet in de samenvatting ingegaan op de inhoud, wat hier in het nadeel van Clinton werkt omdat haar extra aandacht voor inhoudelijke standpunten door de NOS wordt genegeerd.

Wat in deze samenvatting direct opvalt is dat Trump centraal staat als onderwerp. Hij reageert op berichtgeving en schandalen rondom zijn persoon en krijgt ruimte om zichzelf te verdedigen. Clinton krijgt aanzienlijk minder spreektijd in de samenvatting. Ze reageert verder alleen op de schandalen en onderwerpen omtrent haar tegenkandidaat. Ze brengt verder geen inhoudelijke eigen onderwerpen naar het debat in deze samenvatting.

Bovenstaande samenvatting is die van de NOS van het eerste debat. Aangezien deze voornamelijk gebaseerd is op vorm hebben wij een alternatieve samenvatting gemaakt gebaseerd puur op inhoudelijke standpunten van beide kandidaten. Hiermee willen we beide uitersten van het spectrum laten zien. Bekijk onze versie van deze samenvatting hier:

Werkwijze NOS
We hebben onderzocht hoe de NOS een selectie maakt in haar berichtgeving en samenvattingen. Chef buitenland van de NOS, Dick Jansen, verklaart de overwegingen.  “Over het algemeen gaan we voor de meest nieuwswaardige uitspraak. Ik kan geen definitie geven van wanneer een uitspraak wel of niet meegaat. Dat hangt heel erg af van het nieuwsbeeld, de context, van de betekenis, dat zijn allemaal criteria.” Zegt Jansen.

“Wij zitten hier niet te kijken of we in Nederland ook kandidaten even veel uitzendtijd moeten geven, dat is niet hoe we werken. We kijken gewoon naar wat volgens ons het nieuws is, of in ieder geval het belangrijkste dat gezegd wordt in een debat, of waarmee je de toon van het debat het beste kan illustreren en wat moeten de mensen weten van het debat om het te begrijpen.” Jansen vertelt dat ze bij de NOS verder geen gebruik maken van feeds of informatie van andere nieuwsbronnen tijdens het verslag doen van de debatten.

Mediastunt
Amerika-deskundige Eelco Keij probeert te verklaren wat de invloed is geweest van de onevenredige media-aandacht. “Trump werd zodanig in de media gehighlight dat je niet anders kon dan voor Clinton zijn. Trump brak met zijn uitspraken door het decency-plafond, van de dingen die je gewoon niet zegt. Dingen die je niet zegt, maar mensen misschien wel denken. Ik denk dat Trump oprecht heel onvoorspelbaar is. Daar kwam de verbazing en de verwarring van de mediaverslaggeving vandaan, ‘het kan gewoon niet waar zijn wat deze man nu weer zegt!’ dus dat is dan weer nieuws.”

“De berichtgeving van de media heeft natuurlijk invloed gehad op de publieke meningsvorming, maar dat heeft het altijd.” Keij stelt dat het niet zeker is dat dit een bewuste strategie was van Trump, om deze media-aandacht te verzamelen. “Hij is vaak teruggefloten door zijn eigen campagneteam, dus het is niet altijd een duidelijke afstemming geweest. Maar heft heeft hem wel degelijk geholpen.”

“De haat richting Clinton was ook enorm groot. Dat was voor veel mensen al een reden om te gaan stemmen maar dan tegen Hillary.” Ondanks dat zou een andere tegenkandidaat, volgens Keij, weinig verschil maken: “In de geschiedenis van de Amerikaanse politiek is het kandidaat zonder weerga. Ik vraag me af of het uit had gemaakt als hij tegen een mannelijke tegenkandidaat had gemoeten. Ik denk dat hij dan nog steeds zo veel media-aandacht zou hebben gekregen.”

Conclusie
Dat de berichtgeving omtrent beide kandidaten scheef was zal niet als een verassing komen. De cijfers laten zien dat Trump aanzienlijk meer aandacht kreeg in de berichtgeving van de NOS. De toon van de media over Clinton was over het algemeen inhoudelijker maar door de beperkte aandacht die ze kreeg heeft ze daar weinig mee kunnen doen.

Hoe krijg je nu als presidentskandidaat gratis media-aandacht? Nieuwswaardig zijn. Controversiële uitspraken leveren meer aandacht op dan inhoudelijke standpunten. Een sterke oneliner komt met applaus en al in de samenvatting. De berichtgeving heeft invloed op de publieke meningsvorming, hoe meer berichtgeving over jou gaat, des te groter je podium is. De media kan tegen je zijn, maar gratis publiciteit levert toch resultaten op.