Onderzoek

To feminist or not to feminist

Mar 05, 2018 Inge

fe·mi·nis·te (de; v; meervoud: feministes, feministen)1voorstander van het feminisme

Een vrouwelijk vorm wordt zelfs in de Van Dale gebruikt. Na de laatste feministische golf in de jaren negentig lijkt het feminisme uit ons straatbeeld verdwenen. Maar, met de komst van Trump, het glazen plafond en de nog altijd heersende ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, is het feminisme misschien wel harder nodig dan ooit. Onze definitie van een feminist is daarom: een persoon die voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen staat en die zich daarvoor uitspreekt. Ook mannen dus.

Hedendaags feminisme

Tegenwoordig is het feminisme veel breder dan alleen de ongelijkheid tussen man en vrouw. Dat ziet documentairemaker en feminist Janina Pigaht ook: ,,Het man-vrouw denken is verouderd, feminisme is meer dan seksualiteit. Etnische verschillen spelen een grote rol.” Dit geldt voor zowel het feminisme in Nederland als in Amerika. In Amerika lopen feministische bewegingen samen met bijvoorbeeld de Black Lives Matter beweging. In Nederland is dat met het antiracisme. Steeds meer activistische bewegingen mengen zich met het feminisme.

Het hedendaags feminisme speelt zich veel online af. Het is voor veel mensen de makkelijkste manier van actievoeren. Het beste voorbeeld daarvan is #MeToo. Maar of het de beste is betwijfelt Veerle Kleijntjens, van emancipatie expertise centrum Tilburg Feniks. ,, Ik denk dat de beste manier van actie voeren op dit moment het actief uitvoeren van acties is, zoals de Women’s March.”

Het is opvallend dat, ondanks dat er toch hedendaags feminisme is, weinig mensen zich met trots feminist noemen. Er hangt snel een negatieve toon rondom het woord feminist. Volgens Ina Keuper van LOVA, een netwerk van feministen en antropologen, komt dit door de mainstream media die feminisme vaak negatief neerzetten. ,, Er wordt veel geschreven over de ongemakken van vrouw zijn, maar niet iedereen hangt daar het label feminist aan,” aldus Keuper. Ondanks dat de term niet door iedereen wordt toegejuicht, wordt de boodschap wel uitgedragen door steeds meer vrouwen. Annelies Kleinherenbrink, professor gender studies, ziet dit ook in haar colleges. ,, Mijn generatie was er niet heel erg mee bezig, maar nu krijg ik regelmatig vragen over feminisme van jonge meisjes.” Veerle Kleijntjens heeft hier een verklaring voor: “Mensen hebben gewoon een bepaald beeld hij het feminisme. Ze denken dat je ongeschoren, zonder bh en in een tuinbroek op de barricade moet gaan staan. Maar dat is niet waar. We dragen niet allemaal tuinbroeken.”

Om het hedendaags feminisme te begrijpen, is het belangrijk om ook de geschiedenis te snappen. Daarvoor staat onder aan het artikel een tijdlijn met de belangrijkste hoogtepunten uit de geschiedenis van het feminisme.

Feministische golf in Nederland

Het is niet duidelijk of er echt sprake is van een nieuwe feministische golf in Nederland. Dat kan vooral komen omdat dat vaak pas achteraf kan worden gesteld. ,,Misschien kijken we over een paar jaar terug en denken we: dat was een mooie golf. Wie weet. Ik weet wel dat de golf heel versnipperd is,” aldus Annelies Herenbrink.

Volgens Eva Midden, professor Gender Studies, is het niet erg als er geen sprake is van een feministische golf. Sterker nog, zij vindt het denken in golven achterhaald. ,, Al het feminisme buiten de golven wordt op deze manier genegeerd. Het is erg belangrijk dat we proberen over de golven heen te stappen.”

In Amerika daarentegen is wel degelijk sprake van een feministische golf. De vierde zelfs. Het lijkt daarom alsof feministische golven in Amerika beginnen voordat ze naar Nederland overwaaien. Internet heeft daar een groot aandeel in, kijk maar naar de #MeToo beweging. Ina Keuper: ,, In Amerika is er wel degelijk meer aandacht voor feministische bewegingen, maar het is niet zo dat we Amerikaanse problemen alleen naar ons halen.” Veerles Kleijntjens kan dit ook bevestigen: ,, Met name door internet vliegen rages snel over. Ik vind wel dat Nederland op het gebied van feminisme een beetje achterloopt.”

Dat er misschien geen sprake is van een duidelijke golfbeweging, wil niet zeggen dat er geen feminisme nodig is. Er zijn ook vandaag de dag nog genoeg punten om voor te strijden. En dat er niet openlijk in een feministische beweging voor wordt gestreden, wil niet zeggen dat we ons er niet bewust van zijn. ,, Onze Nederlandse dominante cultuur is in beginsel niet feministisch. Het is belangrijk je altijd bewust te zijn van de verschillen en dat het je is aangeleerd,” vertelt Ina Keuper.

Belangrijke punten

Het hedendaags feminisme is voor iedereen anders. Elke vrouw vindt andere strijdpunten belangrijk. Het feminisme in Amerika en Nederland is niet op alle gebieden hetzelfde, maar hebben wel een aantal belangrijke overeenkomsten.

Een van die belangrijkste punten is misschien wel de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt. In beide landen is er nog altijd sprake van ongelijk loon voor hetzelfde werk. Een meer Nederlands probleem is het deeltijdwerken zodra er kinderen in het spel komen. Annelies Kleinherenbrink: ,, Als je aan jonge stellen vraagt hoe ze de opvoeding zouden verdelen, dan wordt er bijna altijd gezegd dat ze dit eerlijk willen verdelen. Als puntje bij paaltje komt zijn het meestal toch de vrouwen die een double-shift draaien.”

Een oplossing voor dat probleem zou kunnen zijn je kinderen naar de crèche sturen, zoals dat in Amerika wel al vaker gebeurt. ,, Op de Nederlandse arbeidsmarkt is deeltijdwerken nog steeds een soort van vereiste. Voltijdwerken en de kinderen naar de crèche sturen, is nog altijd niet oké,” legt Ina Keuper uit. “In Amerika is dat normaler. Maar dat ligt er aan dat deeltijdwerken niet echt mogelijk is.”

Annelies Kleinherenbrink ziet ook wel wat in het vaderschapsverlof. ,, Het is toch vreemd dat mannen zo weinig bij hun kinderen kunnen zijn, terwijl vrouwen juist héél veel tijd hebben om te herstellen van de bevalling.”

Eén ding is zeker: vrouwen hebben nog steeds geen gelijke positie als het aankomt op de arbeidsmarkt.

Een ander punt waar feministen in Amerika en Nederland nog altijd voor strijden is seksualiteit. In Nederland heeft 45% van de vrouwen wel eens te maken gehad met seksueel geweld. 70% van de vrouwen is ooit seksueel geïntimideerd. Eén op de zes Amerikaanse vrouwen is slachtoffer van (een poging tot) verkrachting. Ondanks dat het in beide landen bij wet verboden is, gebeurt het nog te vaak.

Op het gebied van seksualiteit is niet alleen geweld een probleem. Van mannen wordt veel meer geaccepteerd op het gebied van seks. Vrouwen worden al snel geslutshamed als zij meerdere bedpartners of iets dergelijks hebben gehad. Van mannen wordt dit gezien als stoer.

Maar ook gewoon het over-all beeld wat er van vrouwen is, staat nog steeds niet gelijk aan dat van mannen. ,,Hoe er naar vrouwen gekeken wordt moet veranderen. Op scholen is het nog steeds dat meisjes kledingvoorschriften hebben die jongens nooit hebben. In plaats van dat de maatschappij leert te kijken naar vrouwen als volwaardig mens, krijgen we situaties dat de vrouw de schuld krijgt als ze aangerand wordt,” vertelt Janina Pigaht.

De grootste protestbewegingen op dit gebied zijn bijvoorbeeld de Amerikaanse slutwalk die in Toronto werd gehouden of natuurlijk de wereldwijde #MeToo beweging. Vrouwen durven zich steeds meer uit te spreken, alhoewel dit niet altijd makkelijk is.

Natuurlijk zijn er nog veel meer strijdpunten in Amerika en Nederland. Maar met de bovengenoemde punten zijn veel vrouwen het eens. Beide hebben betrekking op Nederland en Amerika.

Mannen feminist

Feminisme wordt vaak gezien als een vrouwending. Iets wat mannen bedreigend vinden. Maar, wil het feminisme echt wat kunnen bereiken, moeten ook mannen zich aansluiten. Uit onze enquete blijkt dat 89% van de honderd ondervraagden het oneens is met de stelling dat alleen vrouwen feminist kunnen zijn. Dat is een ruime meerderheid, maar toch vindt blijkbaar 11% dat feminisme niet is weggelegd voor mannen. ,, Mannen moeten juist feminist worden, want je kan niet iets bereiken als maar 50% van de mensen hieraan meedoet. En vooral omdat mannen altijd hoger in de maatschappij staan moet het bij hun beginnen,” aldus Annelies Kleinherenbrink.

Dus aan alle mannen met hoge functies: word ook feminist.