Rusland het land van wodka en de wolf. Na de ramp met MH17 hebben veel Nederlanders een mening over het Rusland van Poetin. Maar in de praktijk weten wij volgens André Gerrits Professor internationale studies en wereldwijde politiek aan de Universiteit van Leiden, op dit moment minder van het politieke systeem in Rusland dan in de tijd van de Sovjet-unie. Hoe gaat het er politiek aan toe in het grootste land van de wereld?  Is het toeval dat wij Poetin zien als een wolf in schaapskleren?

Uit een speciaal voor dit onderzoek gehouden enquete blijkt dat veel Nederlanders niks van Rusland of Poetin moeten hebben. Ze noemen Poetin een wolf in schaapskleren of de nieuwe tsaar van Rusland. Om te kijken of deze vooroordelen kloppen moet er eerst gekeken worden hoe de politiek van Rusland eruit ziet.

Rusland is een federale staat die bestaat uit 83 gebieden, hiervan zijn er 46 provincies, 21 autonome republieken, 9 gewesten, 4 autonome districten en 2 federale steden. Sinds het jaar 2000 zijn deze gebieden samengevoegd tot zeven districten. Deze districten worden elk geleid door een door de president gekozen afgevaardigde, dit om het federale controle te verstevigen.

Het Russische parlement, ook wel de Federale vergadering genoemd, bestaat uit de Doema en de Federatieraad. Aan het hoofd van de Federale vergadering staat de Russische president, sinds 2000 is dit Vladimir Poetin. In de Doema zitten 450 afgevaardigden die via vrije verkiezingen elke vijf jaar gekozen worden door het volk. Er zijn vier politieke partijen:

  • Verenigd Rusland, de Kremlin partij onder leiding van Vladimir Poetin
  • Communistische Partij van de Russische Federatie
  • Rechtvaardig Rusland
  • Liberaal-Democratische Partij van de Sovjet-Unie

Een politieke partij moet een kiesdrempel halen van 7% van de uitgebrachte stemmen om in de Doema te komen.  Wetsvoorstellen moeten eerst ter goedkeuring door de Doema heen.

Naast de Doema kent Rusland de Federatieraad, hierin nemen 178 leden plaats. Deze raad valt te vergelijken met de Nederlandse Eerste Kamer. Alle 89 gebieden van de Russische Federatie leveren twee vertegenwoordigers. Zo komen de vele verschillende regio’s ook op landelijk niveau aan het woord.

Schijndemocratie

Wie zo een blik werpt op het Russische parlement ziet een democratie. Dat is volgens Rusland-deskundige Hans Loos precies wat Rusland het Westen wil laten geloven. “Er wordt een schijndemocratie opgevoerd in Rusland. Want echt iets te vertellen heeft de federale vergadering namelijk niet. De politieke partijen die er zijn, zijn nep partijen en hebben totaal niks te zeggen. Op papier bestaan deze partijen, en maken ze deel uit van de oppositie maar in de praktijk is alles in de handen van het Kremlin.”

De echte oppositie leeft volgens Loos onder de radar. Dit zijn partijen die voortkomen uit de maatschappelijke onvrede die er heerst in het land. Het Kremlin accepteert deze partijen niet en doet er alles aan deze partijen uit de Doema te houden. En aangezien de media onder Poetin zijn bewind bijna volledig zijn gecensureerd, zullen ze ook geen publiciteit krijgen. Hierdoor ontstaat een intransparant politiek veld.

“De echte macht ligt bij een aantal ingewijden rondom Poetin. Denk hierbij aan de allerrijkste mensen van het land. Poetin is de spin in dat web. Zo is er onder Poetin een moderne vorm van een autocratie ontstaan, die niet snel zal veranderen. Er is namelijk niemand die het echt tegen hem op kan nemen. Door de enorme corruptie in het land zijn zelfs de rechters niet meer onafhankelijk en in handen van het Kremlin. Je kan daar als gewone Rus niet tegenop boksen.”

Kritiek is er echter nauwelijks. In het begin van Poetin zijn periode ging het Rusland economisch voor de wind. De olieprijzen waren hoog en dit leverde de Russische economie een enorme boost op. Volgens Loos is het daar fout gegaan. “De Russen vonden het daarom wel prima en zagen af van bepaalde democratische rechten.” Zo schafte Poetin de districts- en gouverneurschap verkiezingen op, geschikte kandidaten zouden nu door het Kremlin worden voorgedragen. “Door het niet ingrijpen van de bevolking is er nu een systeem ontstaan waar de Russische burger buitenspel is komen te staan” aldus Loos.

Het maakt de Russen volgens oud Rusland correspondent Peter d’Hamecourt dan ook niet uit. “Zolang de wereld maar bereid is een flinke prijs voor het Russische olie te betalen. Kunnen de Russen hun materiële leven leiden en laten ze de politiek lekker voor wat het is” ,aldus d’Hamecourt in Pauw&Witteman. Zo lang dit niet zal veranderen, zal Rusland een schijn democratie blijven met een president die stap voor stap de democratische vrijheden van de burgers inperkt.