Onderzoek

PESTBELEID OP BASISSCHOLEN

Nov 21, 2017 Tess Mutsters

Geschreven door Ilona Braat en Tess Mutsters
Tilburg, maandag 20 november 2017

Pesten is iets waarvan we allemaal weten dat het niet mag. Dit leren we al vroeg op de basisschool. Toch gebeurt het nog best vaak: wekelijks worden er ongeveer 330.000 kinderen slachtoffer van pesten. Nu is het zo dat basisscholen verschillende methodes gebruiken om pesten tegen te gaan. Welke methodes gebruiken ze? En werken die anti-pestmethodes eigenlijk wel?

Het effect van pesten

Prof. Dr. Ron Scholte, deskundige in jeugd en pesten, zegt dat de effecten van pesten op een jong kind fors kunnen zijn. Ook kan het variëren van meer internaliserende problemen, zoals emotionele problemen, angst of vrees om naar school te gaan, tot meer externaliserende problemen. Hierbij moet je denken aan gedragsproblemen en agressie. “Bij sommige kinderen kunnen de problemen lang aanhouden. In enkele gevallen kan het zelfs het hele leven duren. Dat gebeurt maar zelden en heeft dan vaak meer te maken met het feit dat het kind niet alleen op jonge leeftijd is gepest. Voor veel kinderen geldt dat wanneer het pesten stopt, ook de problemen stoppen.”

Volgens Bart Wisbrun, oprichter van stichting Moed (onderdeel van Stichting Tegen Zinloos Geweld), komen basisscholen vaak tekort als het gaat om pestgedrag. Dit komt doordat scholen het liever verbergen en er niet graag over praten. Ze zien het als verkeerde reclame. Er wordt vaak gezegd door scholen dat er bij hen niet wordt gepest. Volgens Wisbrun is dat onzin: “Op alle scholen wordt gepest. In elke klas zijn er vaak twee of drie slachtoffers.” In het boek van Bamber Delver ‘Handboek tegen pesten’ vertellen ervaringsdeskundigen over hun beleving als slachtoffer. Ook zij voelen dat scholen er liever niet over spreken, ten koste van de slachtoffers. Een simpele uitspraak zoals ‘zoiets hoor je niet te doen’, werkt niet.

De ervaring van pesten is voor elk kind anders en is dus niet te generaliseren. Prof. Dr. Ron Scholte vertelt: “Niet alle kinderen lijden even sterk onder pesten. Wel kunnen we stellen dat pesten altijd een negatieve ervaring is, wat we hoe dan ook moeten zien te voorkomen.”

Bart Wisbrun over pesten

Maar wat werkt dan wel?

Wij mailden alle basisscholen in de woonplaats Breda met de vraag wat zij aan pesten doen. Van de 34 basisscholen, kregen we van vijf scholen antwoord. Hieruit blijkt dat Wisbrun gelijk heeft; scholen praten niet graag over dit onderwerp. Uit deze antwoorden kwamen verschillende anti-pestmethodes aan het licht: de KiVa-methode (OBS De Wildert), de kanjertraining (KBS De Zandberg en NBS Boeimeer), de gouden weken (CBS Dr. De Visserschool), SOEMO-kaarten (KBS Weilust) en de methode van Kwink (CBS. Dr. De Visserschool).

Het Nederlands Jeugdinstituut, waaronder prof. Dr. Ron Scholte, is bezig met een grootschalig onderzoek naar verschillende anti-pestmethodes in Nederland, zoals de KiVa methode, de methode van Kwink en Kanjertraining. De gouden weken en de SOEMO-kaarten zijn nog niet onderzocht. De onderzochte methodes kregen het oordeel ‘effectief volgens sterke aanwijzingen’ (kanjertraining), ‘effectief volgens goede aanwijzingen’ (KiVa-methode), ‘effectief volgens eerste aanwijzingen’ of ‘goed onderbouwd’ (Kwink-methode). ‘Effectief volgens sterke aanwijzingen’ betekent dat er al uitgebreid onderzoek is gedaan naar de aangegeven methode en dat de resultaten aantonen dat de methode werkt. ‘Goed onderbouwd’ is slechts op theorie gebaseerd. Dit houdt in dat de kans groot is dat de aangegeven methode werkt, maar er nog geen onderzoek naar gedaan is.

De Kanjertraining wordt als het beste beoordeeld volgens het onderzoek. De methode van Kwink wordt het minst goed beoordeeld, maar dit betekent niet gelijk dat de methode onvoldoende werkt. De methode is namelijk goed onderbouwd met theorie en heeft een grote kans om te slagen in praktijk.

Klik op de kaart voor meer informatie over de gebruikte methodes op de onderzochte basisscholen.

Onze conclusie

De basisscholen KBS De Zandberg en NBS Boeimeer hanteren de methode die het beste scoort. KBS Weilust loopt vergeleken met de andere scholen enigszins achter met haar pestbeleid. De SOEMO-kaarten die de basisschool gebruikt zijn niet speciaal gericht op het tegengaan van pesten en zijn ook niet onderzocht op een positieve werking. CBS Dr. De Visserschool gebruikt wel een onderzochte methode, maar niet de beste. Daarbij is het gebruik van de gouden weken niet bewezen of deze werken tegen pesten.