Sinds mensenheugenis, 1885 om precies te zijn, reist het koningspaar elk jaar naar een stad in Nederland om daar feest te vieren. Sinds het intreden van Koning Willem Alexander, in de volksmond ook wel ‘Willy’ genoemd, heet deze dag Koningsdag. Deze feestelijke dag wordt elk jaar in een andere stad gevierd met Willy en Maxima (ook wel Max genoemd) als eregasten. Maar hoe wordt nou bepaald welke stad elk jaar de eer heeft om de koning en koningin te ontvangen?

Volgens de totaal niet overzichtelijke site van de RVD (Rijksvoorlichtingsdienst) kan iedere stad zich hiervoor opgegeven, mits de stad in de in dat jaar tellende provincie valt. Om een mooi beeld te geven, waar ging het koningshuis de afgelopen twintig jaar heen? (Klik op het linkje voor interactieve versie!)

https://magic.piktochart.com/output/18979523-koningsdag

Is het echt zo dat je als stad je kan opgeven zoals bij de Voice Of Holland? Of kiest de RVD toch elk jaar gewoon een eigen stad uit. Om hierachter te komen hebben wij een rondje gedaan langs de gemeentes die de afgelopen drie jaar Koningsdag hebben georganiseerd: Dordrecht (2015), Zwolle (2016) en Tilburg (2017).

 

Dordrecht

 

We beginnen het Koningsdag onderzoek bij de gemeente Dordrecht. Dordrecht was in 2015 de eerste stad die Koningsdag ‘nieuwe stijl’ organiseerde. Het Koningshuis was wel een beetje klaar met spijkerpoepen en koekhappen. Daarom werd de feestdag in een nieuw jasje gestoken. Koningsdag werd modern en dus trad Dordtenaar Nielson op met zijn toenmalige hitsingle ‘Sexy als ik dans’. Het feest heeft in 2015 ongeveer een miljoen euro gekost. Hiervan betaalde de gemeente het grootste deel.

 

Willy en Max trokken dus met hun aanhang naar de stad aan de Oude Maas. Maar hoe is Dordrecht aan de feestdag gekomen? We vroegen het aan SP fractievoorzitter Ronald Portier. ‘’Wij hebben als gemeente Dordrecht actief gelobbyd om Koningsdag binnen te halen’’, stelt de politicus. ‘’De burgemeester heeft geen volmacht, als wij als gemeenteraad geen cent hadden  willen uitgeven aan het feest dan was het alsnog niet door gegaan’’, zegt Portier stellig.

 

Dit lijkt al met al een goed begin, maar om zeker van onze zaak te zijn hebben we het ook nog nagevraagd bij de gemeente Dordrecht. Hier kwam echter een ander verhaal naar voren, dan het verhaal van de SP. De kabinetschef van de burgemeester, Soetrati Phaf, vertelde hierover het volgende:  “Er is geen sprake van het houden van een lobby voor Koningsdag. De Koning kiest zelf de gemeente uit waar hij Koningsdag wil vieren en houdt daarmee rekening met het feit dat elke provincie een keer aan de beurt komt”.

 

Desondanks waren de kosten voor de gemeente Dordrecht geen probleem. “Nee, het gemeentebestuur had de vaste overtuiging dat de kosten meer dan opwogen tegen de baten. Dat is ook gebleken, gezien de grote hoeveelheid publiciteit die het gegenereerd heeft en de grote aantallen toeristen die Dordrecht sinds 2015 bezoeken”, aldus de kabinetschef.

 

 

Zwolle

 

De tweede stad op het lijstje is Zwolle. De hoofdstad van Overijssel had in 2016 de eer om het koningspaar te ontvangen. Ook hier was er weer flink uitgepakt met onder andere rapper en Zwollenaar Typhoon als een van de paradepaardjes. Dit spektakel kostte alles bij elkaar ongeveer negen ton.

 

Voorafgaand aan alle festiviteiten was er veel kritiek vanuit de SP Zwolle. “Je zegt natuurlijk geen nee tegen de koning”, zei fractievoorzitter Frank Futselaar in een radio-uitzending van Het Overijssels Hart. “Het is een grote eer dat Zwolle als stad is uitgekozen, maar we zijn geschrokken van de kosten. Het is logisch dat de gemeente Zwolle moet betalen, maar het is een nationale feestdag. Waarom betaalt de Rijksoverheid niet mee?”

Kritiek dus op de kosten van Koningsdag. Een verjaardagsfeestje van een vriend bij je thuis organiseren, het feestvarken komt twee uur wat handjes schudden, maar betaalt geen rode cent. Dit is ongeveer Koningsdag in een notendop. Maar hoe zat het nou in Zwolle met de toewijzing?

We spraken dezelfde Frans Futselaar, nog steeds is hij de fractievoorzitter van de plaatselijke SP. ‘’Koningsdag in onze stad kwam als een verrassing, wij hebben niet gelobbyd om het feest binnen te halen’’, vertelt Futselaar. ‘’Onze burgemeester heeft formeel bericht gekregen dat we het moesten gaan organiseren, wij als gemeenteraad kregen dit pas te horen in november’’, stelt de kritische fractievoorzitter.

De SP kan dan misschien geschrokken zijn van de kosten, maar de rest van de gemeente was een stuk minder van slag. Hester Nijmeijer, de projectleider van Koningsdag 2016, zei hierover het volgende: “We hebben uiteindelijk minder uitgegeven dan er van te voren is begroot, 8 ton in plaats van 9 ton. Daarnaast heeft het gezorgd voor een enorme exposure voor Zwolle en de regio”. Daarnaast vertelde ze: “Wij hebben Koningsdag toegewezen gekregen, maar we hebben deze kans met beide armen aangegrepen. Het heeft gezorgd voor cohesie tussen bedrijven en groepen die anders nooit samen zouden zijn gekomen. Veel partijen wilden meewerken en dat is ook gebeurd. Veel van deze partijen werken nu nog steeds samen”.

 

Tilburg

 

Last but not least, Tilburg. Volgend jaar is het de beurt aan de kruikenstad om een bak geld op te hoesten voor het feestje van het koningspaar. Ook hier spraken we iemand, en wel Ron Antens. Ron Antens is raadslid voor de SP en weet veel af van Koningsdag in Tilburg. ‘’Ook wij hebben als stad geen verzoek gedaan om Koningsdag te organiseren’’, zegt het raadslid. ‘’Er zijn nog geen negatieve geluiden in Tilburg over de toewijzing’’, stelt de politicus. ‘’Koningsdag in Tilburg gaat een feest worden voor heel de bevolking en het geld is daarvoor beschikbaar’’, concludeert Antens over de vier ton die er  nu al beschikbaar is vanuit de gemeente. ‘’Ook is de promotie voor de stad een belangrijk punt om het feest te organiseren’’, aldus de positieve politicus.

 

Wie er ook veel weet over Koningsdag in Tilburg is de woordvoerder van de Burgemeester, Theun de Boer. ‘’De komst van het Koningspaar is vooral goed voor de city marketing, Tilburg komt nog meer op de kaart’’, aldus De Boer. ‘’De gemeente heeft niet actief gelobbyd voor de komst van het koningshuis, maar we zijn blij dat ze komen’’, stelt de gemeentewoordvoerder. ‘’Over het progamma is nog niet zoveel bekend, wel hebben we daarin gelukkig veel inspraak’’, sluit De Boer af.

 

Net zoals in Zwolle heeft er dus niemand vanuit de gemeente gevraagd om Willy en Max. Wel is iedereen blij met de komst van het duo.

 

Republikeins genootschap

 

Een groepering die fel tegen het koningshuis is, is het Republikeins genootschap. Wij spraken de voorzitter van het genootschap Hans Maasen over koningsdag.

 

´´Koningsdag is natuurlijk een groot propaganda evenement, ze verheerlijken het koningshuis´´, aldus Maasen. ´´De monarchie en dus koningsdag kost ons als burger elk jaar een hoop geld, waar zijn hier op tegen´´, stelt de republikein.

 

´´Als wij normale mensen een verjaardagsfeestje geven moeten we gewoon alles zelf betalen´´, zegt Maasen spottend over de feestdag. ´´Wij gunnen iedereen een mooi feestje, maar wij zijn fel tegen vreselijke propaganda.´´

 

´´Dit jaar zullen we ook in Tilburg aanwezig zijn om een tegengeluid te laten horen langs de route. We zullen doormiddel van kleine protesten te zien zijn´´, sluit een strijdvaardige Maasen af.

 

 

RVD

 

De RVD, oftewel de Rijksvoorlichtingsdienst. Om een antwoord te krijgen van dit instituut blijkt al een opgave. Een belletje naar het kantoor in Den Haag wordt beantwoord met de klassieke mededeling: ‘’Zet het maar op de mail’’. Ook na lief en volhardend vragen of er toch niet iemand aan het werk is die ons even te woord kan staan is het antwoord ‘nee’. Prima, dan mailen we toch even.

 

Tot onze verbazing krijgen we 5 minuten na het telefoongesprek zelf al een mailtje met dezelfde nietszeggende link van de vorige keer. Maar er was toch niemand aan het werk op vrijdagmiddag? Na een reactie te hebben gegeven kregen we uiteindelijk wel ons (soort van) gewenste antwoord. Saillant detail, op zondagavond werken en blijkbaar wel mensen.

 

‘’In antwoord op uw mail over Koningsdag:  de informatie op de website www.koninklijkhuis.nl is juist: gemeenten kunnen verzoeken via de Commissaris van de Koning van hun provincie indienen. Echter, in overleg met de Commissaris van de Koning kunnen gemeenten ook benaderd worden. Maar het besluit de Koning daadwerkelijk uit te nodigen om Koningsdag te komen meevieren, wordt door gemeenten genomen. Er is geen sprake van toewijzing’’, aldus de medewerker van de RVD.

 

Conclusie

 

Er heerst binnen de gemeenten veel onduidelijkheid over koningsdag. De ene partij zegt dat er wel gelobbyd is, de ander zegt juist niet. Dit is frappant.

 

De info die de RVD verstrekt is correct, maar niet volledig. Iets wat bij ons voor gefronste wenkbrauwen zorgt. Een nationale feestdag als Koningsdag zou volledig transparant toegewezen moeten worden.  De RVD is hierin deels transparant, een aanpassing in de toekomst op de site zou niet misstaan.

 

En lieve RVD. Maak het linkje eens iets makkelijker te vinden, anders moeten zeurpieten zoals wij maar blijven bellen en mailen.