Onderzoek

Hoe makkelijk is het om in Nederland illegaal te adopteren?

Jun 06, 2018 Lunya van Wunnik

De grootste nachtmerrie voor veel ouders: je kind wordt weggehaald en zonder jouw toestemming afgestaan voor adoptie. Anouk Eigenraam (41) is zelf illegaal geadopteerd uit Zuid-Korea en weet als geen ander hoe het is om erachter te komen dat je biologische ouders nooit afstand van je hebben willen doen. Hoe zit het met illegale adoptie in Nederland?

Op haar tweede werd Eigenraam illegaal geadopteerd vanuit Zuid-Korea. Ze groeide op in een gecompliceerd adoptiegezin. ‘Het gezin waarin ik opgroeide was met twee jongere autistische broers complex’, vertelt Eigenraam. ‘Op zoek gaan naar je biologische ouders is geen makkelijk proces en niet 1, 2, 3 gedaan. Daarnaast voelde ik ook dat daar op dat moment niet zoveel ruimte
voor was en voelde het voor mij een beetje als overleven in mijn adoptiegezin. Ik had het zoeken van mijn biologische ouders altijd in mijn achterhoofd, maar wel als iets ‘dat ik nog wel een keer zou doen’. Er waren altijd redenen waarom ik niet op zoek ging: Ik wilde goed presteren op school, daarna had ik weer een relatie waar ik het druk mee had. Achteraf waren dat natuurlijk allemaal smoesjes.’

Mijn vader werd gevonden en ik besloot hem eindelijk op te gaan zoeken in Zuid-Korea.

Biologische familie 

Toen haar biologische vader in 2005 contact met haar zocht, duwde ze het een beetje van zich af en reageerde niet. Bij dat bericht kreeg ze ook te horen dat haar moeder was overleden. Naar haar was ze nou juist het meest nieuwsgierig. ‘Na een tweede lange relatie had ik het gevoel dat ik eindelijk volwassen was en besloot de knoop door te hakken. Ik ging op zoek naar mijn biologische familie’, aldus Eigenraam. ‘Mijn vader had destijds contact gezocht via het kindertehuis waaruit ik werd geadopteerd, dus besloot ik contact met hen op te nemen. Mijn vader werd gevonden en ik besloot hem eindelijk op te gaan zoeken in Zuid-Korea.’ 

In de afgelopen zes decennia zijn er ongeveer 200.000 tot 240.000 kinderen vanuit Zuid-Korea geadopteerd. In het begin waren het vooral ‘oorlogswezen’, later vooral kinderen van alleenstaande moeders. 

In de periode tussen 1980 en 1989 werden er naar schatting 65.000 Zuid-Koreanen geadopteerd. Dat is dagelijks zo’n twintig kinderen. Daarvan kwam meer dan 70 procent terecht in de Verenigde Staten. In de jaren 70 en 80 kwamen ruim 4.000 Zuid-Koreaanse kinderen aan in Nederland. 

Op reis naar Zuid-Korea 

‘Ik besloot in mijn eentje naar Korea te gaan. Het voelde voor mij eigenlijk altijd al alsof ik helemaal
alleen op de wereld liep. Ik dacht: ik ben alleen op de wereld gekomen, dus ik ga ook alleen naar Zuid-
Korea. Dat bleek achteraf toch niet zo’n goed idee. Je bevindt je natuurlijk tussen mensen met een hele
andere cultuur en andere tradities en het voelde toch niet zo vertrouwd. Later is een vriendin van mij
uit Nederland nog achter mij aan gereisd, heel fijn. Die keer was ik voor een maand in Zuid-Korea.
Eerst ontmoette ik mijn halfzus en halfbroer, daarna pas mijn vader. In het begin was het een beetje
onwennig, logisch natuurlijk. Het was een heel emotioneel moment, vooral voor mijn vader. Hij bleef
maar sorry zeggen. Pas daar kwam ik erachter dat ik helemaal niet vrijwillig ben afgestaan, maar dat
mijn tante mij heeft weggenomen van mijn vader. Ik ben dus in wezen illegaal geadopteerd.’

Eigenraam schreef naar aanleiding van haar zoektocht en de wereld van internationale adoptie
vorig jaar het boek ‘Welkom in adoptieland’.

 

Illegale adoptie in Nederland 

Illegale adoptie betekent dat het kind is weggenomen van zijn of haar biologische ouders zonder dat er toestemming voor is gegeven. Er is nooit echt onderzoek gedaan naar het aantal gevallen van illegale adoptie in Nederland. Dit is voor veel belangenorganisaties frustrerend. Wel zijn er twee steekproeven gedaan. In 1984 zijn er door de Nederlandse politie 1821 adoptieprocedures uit Brazilië van de periode 1980 tot 1981 onderzocht. Ook heeft de organisatie Plan Angel cijfers over illegale adoptie in Colombia. De organisatie helpt geadopteerde in Nederland met het terugvinden van hun biologische ouders in Colombia. Zij hebben in totaal 520 geadopteerde geholpen met het opsporen via DNA-onderzoek. Hierbij kwamen zij ook veel gevallen tegen van illegale adoptie.

 

Loading...

Loading…

 

Maar wat is de drijfveer voor het illegaal verhandelen van kinderen? Volgens Marcia Engel, het hart van Plan Angel, zijn deze mensen er heilig van overtuigd dat het kind het veel beter zou hebben in het westen. Maar er is volgens Engel ook een economische drijfveer: ‘Adoptieouders betalen veel geld voor het kind en iedereen zal hieraan verdienen.’

Zoektocht naar adoptie

‘Mijn Nederlandse adoptieouders gingen er gewoon vanuit dat de papieren klopten en dat ik dus daadwerkelijk een wees was.’ Vertelt Eigenraam. ‘Logisch, want dat wil iedere adoptieouder natuurlijk. Het is niet dat ik het mijn ouders verwijt, ze wisten niet beter. Dat is ook de reden dat ik een boek heb geschreven. Er speelt zoveel meer in de wereld van adoptie dan dat er in de media wordt getoond. Er was nog geen journalistiek boek op de markt, dus dat wilde ik gaan uitbrengen. In het boek vertel ik over mijn eigen zoektocht en verhaal, maar ga ik ook dieper in op de situatie rondom internationale adoptie. Want wat zijn de gevolgen van adoptie? En hoe zijn deze misstanden te voorkomen?’

Waterdicht systeem 

Patrick Noordoven werd als Braziliaanse baby illegaal geadopteerd naar Nederland en sleept zijn ouders hiervoor voor de rechter. Hij verwijt ze belangrijke informatie te hebben achtergehouden. Het was de eerste keer dat een geadopteerde een rechtszaak aanspant en daarom zeer uniek. Na Noordoven volgt ook Stichting Mijn Roots. (linkje naar artikel) Zij organiseren zoektochten voor Nederlandse geadopteerde om hun biologische ouders in Indonesië terug te vinden. Zij slepen de Nederlandse staat voor de rechter omdat zij te weinig hebben gedaan om de adoptiekinderen te beschermen. ‘Hoe kan een rechtsstaat kinderen verblijfsvergunningen blijven geven met verkeerde papieren?’ Vertelt de stichting in een interview met Trouw.  

‘Het is goed dat er rechtszaken komen zoals die van Patrick’, stelt Eigenraam, ‘dat laat zien hoe erg het probleem is. Maar het is ook belangrijk dat het systeem in eerste instantie al waterdichter is. Er moet betere controle plaatsvinden en er moet minder worden gesjoemeld met papieren en geboorteakten. De overheid moet meer geld steken in deze soort zaken, want de politiek houdt zich er een beetje vanaf. Dat is ook een lastig punt, want met de opkomende lhbtq+ gemeenschap willen veel partijen dat adoptie blijft bestaan zodat ook homostellen kunnen adopteren. En de politiek is natuurlijk bang voor claims en het feit dat er geld zal moeten worden betaald.’ 

Een kind weghalen uit zijn cultuur en thuissituatie is niet bevorderend voor het kind.

Illegale adoptie tegengaan 

Als laatste tip geeft Eigenraam mee: ‘Ben je bewust van wat je doet en wat er speelt in de
adoptiewereld. Het zou goed kunnen dat het kind dat je wordt aangeboden helemaal geen wees is of
onder druk is afgestaan door de ouders. Wees dus kritisch en vraag door bij het
adoptiebemiddelingsbureau en probeer te verifieren of de ouders wel weten waar ze mee
instemmen.’

Marcia Engel, werknemer bij Plan Angel, vindt dat er een verbod moet komen op adoptie. ‘Een kind weghalen uit zijn cultuur en thuissituatie is niet bevorderend voor het kind.’ Volgens Engel is het dus beter om een oplossing te vinden in het land van herkomst.