Onderzoek

Drugsproblematiek in dorpen wordt onderschat

Oct 03, 2018 Camiel Heijnen

In veel kranten en andere nieuwsmedia is tegenwoordig veel te lezen over drugsproblematiek. En dan met name onder jongeren. Zo kan je koppen tegenkomen als: “Jeugd scoort makkelijker wiet dan alcohol”, “Drugsgebruik onder jongeren steeds normaler”, “Drugs populair onder studenten”, “Steeds meer jongeren belanden op spoed door harddrugs”, en “Drugsgebruik onder jongeren niet meer normaal”. Je zou dus kunnen zeggen dat het drugsgebruik steeds problematischer lijkt te worden onder de jeugd. Toch wordt er in veel artikelen alleen geschreven over de problematiek in steden, waardoor dorpen geen aandacht krijgen. Hier zou, volgens verschillende ervaringsdeskundigen, verandering in moeten komen. Drugsproblematiek onder jongeren in dorpen wordt volgens hen zwaar onderschat. De vraag is echter: hoe komt dit? 

 

Door: Camiel Heijnen en Jody Brands. 

 

De drugsproblematiek 

 

Jongeren komen steeds vaker, maar ook steeds vroeger, in aanraking met drugs. Dit heeft verschillende redenen. “Drugs is tegenwoordig geen taboe meer. Het wordt steeds normaler om het er met anderen over te hebben”, vertelt Charles Dorpmans. Dorpmans is werkzaam in de afkickkliniek Novadic-Kentron, in de sector voor preventie. Bovendien is volgens Dorpmans het beeld van de maatschappij enorm veranderd. “We leven nu in een prestatiemaatschappij, waarin we doordeweeks continu moet presteren. In het weekend gaan we dit dan compenseren door middelen als drugs te consumeren”, vertelt hij. “Ook jongeren hebben last van deze prestatiemaatschappij. Enorm veel scholieren zitten thuis vanwege een burn-out omdat ze de stress niet aankunnen. Dan denk ik bij mezelf: wie heeft er gezegd dat je drie masters moet volgen. Jongeren zoeken hun rust op een kunstmatige manier op. Hier worden ze rustig van. Leuk joh, een beetje leunen tegen een boom die er helemaal niet staat.” 

 

In steden wordt er veel meer over drugsgebruik gesproken, wat ervoor zorgt dat het makkelijker is om hier toezicht op te houden. In dorpen heerst, volgens verschillende inwoners, echt een taboesfeer. Dit zorgt ervoor dat het probleem hier groter is. “Dorpen zijn nu eenmaal een stuk kleiner dan steden. In de meeste dorpen kent iedereen elkaar, of via via.  Er wordt dan ook veel geroddeld in dorpen. Daarom houden ouders de problemen van hun kinderen vaak binnenshuis. Hierdoor wordt de problematiek in dorpen onderschat”, vertelt Kitty Luijten. Luijten is een bewoonster van het dorpje Bergeijk (Noord-Brabant). Zij is werkzaam in de stichting ‘Moedige Moeders’. Dit is een stichting die zich richt op de ouders van drugsverslaafde jongeren. Samen proberen zij de drugsproblematiek tegen te gaan.  

Bovendien heerst er in dorpen ook verveling onder de jeugd. In steden is vaak veel meer te doen, waardoor jongeren zich wel vermaken. In dorpen moeten zij zichzelf zien te vermaken. Hierdoor komt er regelmatig drugs bij kijken. Vaak begint dit onschuldig, vanuit een bepaalde nieuwsgierigheid. Ze gaan vervolgens experimenteren, en dit kan grote gevolgen hebben”, vertelt Sjaan Schellens, een vriendin van Kitty Luijten. Schellens werkt onder andere bij de stichting StayOkay. Zij richten zich op het herstel van drugsverslaafden. Ook Henri Mols, politieagent in onder andere de Kempen en Eindhoven, bevestigt de oorzaak van dit probleem. “Drugsgebruik is waarschijnlijk even hoog in dorpen als in steden. Het is overigens makkelijker om over drugsgebruik te praten in de steden dan in de dorpen. Dit zorgt automatisch voor stiekem gebruik in dorpen, waardoor het op die plekken ook problematischer is”, vertelt hij. Ook heerst er volgens Mols nog steeds een smokkelaarsmentaliteit in de dorpen in het zuiden. “Dit komt doordat er in het verleden regelmatig goederen over de grens gesmokkeld werden. Deze cultuur leeft nog steeds en zorgt voor een grote mate aan geslotenheid.” 

 

Hoe raak je eigenlijk verslaafd?
 

Maar hoe raakt een verslaafde nou eigenlijk verslaafd? Martijn Planken vertelt over een theoretisch model dat voorspelt tot in hoeverre je verslaafd kan raken. Planken is kwartiermaker van het project: ‘Drugs? Dat kunnen wij hier niet gebruiken!’ Dit project zal eind dit jaar van start gaan bij 40 verschillende gemeenten in Noord-Brabant. Het doel hiervan is de inburgering van drugsgebruik tegen te gaan.  In het model dat Planken noemt zijn er drie factoren die van invloed zijn voor de mate waarin iemand verslaafd kan raken. De eerste factor is natuurlijk de drugs zelf, hoe verslavender het middel is hoe groter het risico op verslaving is, vanzelfsprekend. Wiet bevat heden ten dage bijna 20% THC, waar dat in het verleden rond de 0.8% lag. Zo’n hoeveelheden wekken voor mensen met aanleg voor psychische problemen veel sneller psychoses op.  

De volgende meespelende factor is de persoon die het middel gebruikt, waar een aantal dingen bij komen kijken. Ten eerste is het afhankelijk van de genetische gesteldheid van een persoon, dat heeft te maken met een gen wat ervoor zorgt dat je beloningscentrum minder goed functioneert. Dit soort mensen zijn dus vatbaarder voor een verslaving. Ten tweede is het karakter van een persoon belangrijk om naar te kijken, “ben je een ‘thrill seeker’ of ben jij meer een afwachtend persoon”. Als laatste heb je de omgeving van de gebruiker, ‘de setting’. De setting heeft te maken met dingen als: hoe goed er op je gelet wordt en hoe jouw omgeving tegen drugs aankijkt.   

Het doel van het consumeren van drugs heeft ook invloed op de setting. Dat is iets wat volgens Charles Dorpmans en Patrick van Zon, van Novadic-Kentron, telkens veranderd. Het gaat dan om de functie van de drugs en de manier waarop deze gebruikt worden. “Neem bijvoorbeeld GHB dat in de jaren 90 werd gebruikt voor de geile seks die je er toen nog op kon krijgen. Tegenwoordig gaat het over dingen als stemmen in je hoofd, trauma’s, onrustgevoelens en onzekerheden. Dit zijn allemaal redenen waarom mensen GHB kunnen gebruiken, want dat dempt. Ook word je er nog eens ontzettend sociaal van”, vertelt Dorpmans.  

 

 

Preventie 

 

Aangezien drugsgebruik onder jongeren in dorpen steeds problematischer wordt, is het van groot belang dat hier iets aan gedaan wordt. Dit moet gebeuren door middel van preventie. Zo is er bijvoorbeeld de stichting ‘Moedige Moeders’, die drugsgebruik bespreekbaar probeert te maken in dorpen. Zij richten zich voornamelijk op de ouders van verslaafden. Ouders zijn dan ook van groot belang om deze problemen te voorkomen of stop te zetten. “Doordat ouders hun verslaafde kinderen vaak thuishouden, omdat ze anders bang zijn dat zij helemaal de verkeerde kant op gaan, maken ze het probleem juist alleen maar erger”, vertelt Kitty Luijten. “Tegen de tijd dat ze eindelijk naar een stichting als die van ons toe durven te stappen, zitten ze meestal al met de handen in het haar. En dat is veel te laat”. Volgens Luijten moeten ouders drugsgebruik al op tijd bespreekbaar maken met hun kinderen. Dit wordt bevestigd door Patrick van Zon, ook hij is werkzaam bij Novadic-Kentron in de sector voor preventie. “Als ouders hun kop in het zand blijven steken, en drugs niet bespreekbaar maken, zal er geen verandering komen in de problematiek”. 

 

“Het doel van de politie is het terugdringen van de criminaliteit en het verbeteren van het straatbeeld. En uiteindelijk willen we natuurlijk ook dat de fysieke gesteldheid van de verslaafden verbeterd”, vertelt Henri Mols. “Toch moet je als politieagent bij sommige straatgasten gewoon accepteren dat het zo is”, zegt Mols. “Het is beter dat wij er toezicht op kunnen blijven houden, dan dat het stiekem gebeurd.”  

 

Dorpmans en Van Zon zijn allebei zeer actief in de preventie voor drugsgebruik onder jongeren. Zij vinden dan ook dat er zeker iets gedaan moet worden aan de huidige cultuur rondom drugs. “Er zijn tegenwoordig nog steeds veel meer mensen die geen drugs gebruiken dan mensen die wel drugs gebruiken. Maar de vraag is, door het tempo waarin drugsgebruik groeit, hoelang we dat zo kunnen houden’, zegt Dorpmans. Zowel Dorpmans als Van Zon gaan regelmatig naar de plekken waar veel drugs geconsumeerd wordt. Denk hierbij vooral aan festivals. Hier benaderen zij jongeren. “Het is belangrijk om niet op een confronterende manier naar jongeren toe te stappen, want daar hebben ze vaak geen behoefte aan”, vertelt Dorpmans. “Het is juist slim op een begripvolle manier met ze te praten, dat heeft vaak veel meer effect”. Op deze manier proberen zij jongeren bewust te maken van de effecten van drugs. Hiermee willen zij de drugsproblematiek verminderen.  Dorpmans verdiept zich overigens ook in de drugs zelf. Hij onderzoekt welke drugssoorten er rondgaan onder jongeren. “Als je niet weet welke middelen precies geconsumeerd worden, kan je het ook niet tegengaan.”