Fietsendiefstal is één van de meest voorkomende soorten diefstal in ons land. Al jaren is Groningen de koploper in het aantal fietsen dat jaarlijks gestolen wordt en dat is het nog steeds. In 2015 werden er in de gemeente Groningen zo’n 285 fietsen per 1000 inwoners gestolen. Daarmee blijft Groningen de gemeente Haarlem (232 diefstallen per 1000 inwoners) ruimschoots voor. In Groningen is het ondertussen algemeen bekend dat er ontzettend veel fietsen worden gestolen, maar de vraag die het oproept blijft: Hoe komt het dat er juist in Groningen de meeste fietsen worden gestolen?

Bij fietsendiefstal denk je waarschijnlijk al snel aan grote steden zoals Amsterdam. Als je een willekeurig persoon vraagt waar de meeste fietsen gestolen worden, dan zullen ze vaak antwoorden met Amsterdam. Waarom ze dat denken, weten ze zelf meestal ook niet. “Grote stad met veel fietsen en fietsers”, werd vaak gezegd. Maar vergeleken bij de gemeente Groningen stelt de diefstal in de gemeente Amsterdam niets voor.

Als je mensen uit Groningen vraagt of ze weten dat er in Groningen de meeste fietsen worden gestolen, kijkt men er echt niet van op. Niet iedereen weet dat het ook daadwerkelijk het ergst in Nederland is, maar dat het een probleem is in Groningen is algemeen bekend in de regio. Daar waar Politie en gemeente er wel van op de hoogte zijn dat Groningen de nummer één is, wist de Fietsersbond Groningen dat gek genoeg niet. “Dat we het slechtste scoorden van heel Nederland wist ik niet. Maar het verbaasd me totaal niet. Het is hier gewoon een groot probleem.” Voorzitster van de Fietsersbond Groningen Anneloes Groenewolt vertelt dat ze het circuit van fietsendiefstal en verkoop erg groot acht. “Ik denk wel dat er heel veel studenten zijn die fietsen kopen van junks. Studenten zijn vaak erg makkelijk in het gebruik van hun fiets. Als hij gestolen wordt, kopen ze voor een tientje wel een nieuwe.”

Studenten
De vele studenten in Groningen worden al snel aangewezen als de schuldigen in dit hele probleem. Ook de Politie Groningen reageert zelfs een beetje lacherig op de vraag hoe het grote aantal fietsdiefstallen te verklaren is. “Dat is niet zo moeilijk he, dat komt door de vele studenten.” Maar het zijn juist die studenten die fietsendiefstal in Groningen als een groot probleem zien. Ook student Bernadet heeft er last van. “Mijn fiets is nu al drie keer gestolen, terwijl ik er altijd een dubbel slot op heb. Het is gewoon echt heel erg irritant.”

Doordat er zoveel fietsen gestolen worden, ontstaat er in Groningen een sfeer dat fietsen niet zo belangrijk zijn. Ze worden immers toch een keer gestolen, vertelt student Joanne. “Als je weet dar er zoveel fietsen gestolen worden, dan wordt je daar zelf ook makkelijker in. Die sfeer zie ik wel ontstaan bij studenten. Niet dat ze zelf gaan stelen, maar wel dat ze minder waarde hechten aan een fiets.”

Het probleem
Vooral onder studenten is er veel vraag naar een goedkope en vaak gestolen fiets. Maar het zijn niet de studenten die de fietsen stelen, daar zijn weer andere mensen voor. Een fietsenhandelaar die anoniem wil blijven, ziet vooral in de studenten het probleem van de fietsendiefstal in Groningen. “Het zijn bijna allemaal zwervers en junks die de fietsen stelen, maar dat doen ze omdat ze weten dat er vraag naar is.” Zelf heeft hij een voorwaardelijke straf voor het handelen in gestolen fietsen en dus is hij helemaal afgestapt van de handel in gestolen fietsen. Nu koopt hij fietsen bij de gemeente en knapt ze op, om ze vervolgens voor een paar tientjes te verkopen. Maar fietsen voor een paar tientjes verkopen is zelfs al moeilijk in Groningen. “Studenten krijgen op straat een fiets aangeboden voor een paar euro. De jongens van de straat jatten een fiets en vijf meter verderop verkopen ze hem. Als ze er dan een aantal verkopen voor een paar euro, hebben ze weer geld voor een bolletje.”

De oorzaak
Het probleem van de fietsendiefstal ligt dus bij de zwervers en junks op straat, maar de oorzaak van het probleem is dat studenten niet willen betalen voor een fiets. “Ze bellen mij ook nog geregeld of ik een fiets voor ze heb voor een tientje of nog minder. Alleen gestolen fietsen kun je zo goedkoop verkopen. Ik doe het niet meer. Ik heb een vriendin en kinderen, dat ga ik niet op het spel zetten.”

Jaarlijks worden er honderden fietsen uit de grachten gevist in Groningen. En dat geeft gelijk aan welk probleem er nog meer bij komt kijken: zwerffietsen. “Als studenten hun band lek hebben of hun fiets niet snel kunnen vinden dan dumpen ze hem gewoon. Ze weten toch dat ze voor een paar euro een nieuwe hebben. Waarom zou je dan naar de fietsenmaker gaan om je band te laten vervangen. Dan ben je alleen maar meer geld kwijt. Je fiets dumpen en een nieuwe kopen is gewoon goedkoper.”

Gek genoeg weten studenten vaak zelf te vertellen dat zij degene zijn die gestolen fietsen kopen. Maar als er gevraagd wordt naar de oplossing voor het probleem denken ze niet aan zichzelf. Meer controle en het ophangen van camera’s worden genoemd als oplossingen. De reden waarom dit allemaal niet zal helpen is volgens de fietsenhandelaar uit Groningen simpel. “De mensen die op straat fietsen stelen, hebben niks. Dus ze hebben ook niks te verliezen. Stel ze worden aangehouden en ze moeten mee naar het bureau, dan hebben ze tenminste een dak boven hun hoofd. Het interesseert ze gewoon niet.” Daarom zijn er maar weinig maatregelen die zullen helpen tegen de fietsendiefstal. “Zolang studenten de fietsen blijven kopen, is het niet te bestrijden. Het is een roulatiesysteem dat de studenten zelf in stand houden.”

Facebook
Op straat kun je dus makkelijk aan een ‘nieuwe’ fiets komen, maar ook via internet is er genoeg te vinden. Facebook heeft tal van pagina’s die tweedehands fietsen in Groningen aanbieden. Veel van deze pagina’s zijn moeilijk te contacteren. Opvallend is dat de pagina ‘Budget Fietsen Groningen’ heel duidelijk een telefoonnummer naar voren laat komen op de Facebookpagina. Maar als je het nummer belt, blijkt het niet te bestaan.

Secondhand bicycle Groningen’ (bicycle is geen typefout, zo heet de pagina echt) nam als enige wel de telefoon op. De persoon kwam gespannen over toen hij wist dat hij met een journalist sprak. Vragen zouden dan ook alleen via de mail beantwoord worden. Maar vervolgens kwam er ook via de mail geen reactie. Bewijzen dat het hier gaat om gestolen fietsen zijn er niet. Maar met de kennis van het grote aantal fietsendiefstallen in Groningen en het verdachte gedrag van de Facebookpagina’s, moet je jezelf wel afvragen of dit zuivere koffie is.

Gemeente
De studenten die op straat (en dus mogelijk ook online) gestolen fietsen kopen, zijn het grootste probleem. Veel studenten zullen niet lang treuren als hun fiets gestolen wordt, maar er zijn ook genoeg studenten en andere mensen in Groningen die ongevraagd slachtoffer worden van dit ‘studentenprobleem’. Juist voor deze groep is de vraag wat de gemeente doet om fietsendiefstal tegen te gaan relevant. Het antwoord is opvallend. De verklaring voor het grote aantal fietsendiefstallen is volgens de gemeente onbekend. Bovendien lijk de gemeente zich niet echt druk te maken om het hele probleem.

“De gemeente zet zich in voor het organiseren van goede bewaakte fietsenstallingen en geschikte parkeergelegenheden”, aldus Saskia Zwiers. Maar de campagnecoördinator van Groningen Fietsstad noemt met het organiseren van bewaakte fietsenstallingen juist een aspect waar de gemeente veel laat liggen. Uit cijfers van Onderzoek en Statistiek Groningen blijkt dat men in Groningen helemaal niet tevreden is over de (bewaakte) fietsenstalling. In 2015 kreeg het aantal fietsenstallingen een gemiddeld cijfer van 5,6. Daarnaast scoort de vindbaarheid van bewaakte stallingen nog lager: 5,5.

Naamloos

In 2015 liggen de scores dus niet bepaald hoog. Aangezien je er vanuit mag gaan dat de gemeente op de hoogte is van deze cijfers, zou je verwachten dat ze hier wat mee gaan doen. Het tegendeel blijkt waar. Want in 2016 is er niets verbeterd. Alleen de kwaliteit van de bewaakte fietsenstalling is met één tiende gestegen. Maar laat dat nou net hetgeen zijn dat het minst aan verbetering toe was. Juist de verbeterpunten die de gemeente dankzij deze cijfers op een presenteerblaadje krijgt, scoren een jaar later net zo slecht of zelfs slechter. 43 procent van de respondenten van O&S Groningen geeft aan meer te zullen gaan fietsen als de kans op diefstal van hun fiets kleiner zou zijn. Met het verbeteren van bewaakte stalgelegenheid zouden deze mensen mogelijk geholpen kunnen worden. Maar de gemeente laat dit na.

Conclusie
Het antwoord op de vraag waarom juist in Groningen de meeste fietsen worden gestolen is precies hetzelfde als het antwoord van de Politie: studenten. Er zijn heel wat studenten in Groningen die fietsendiefstal irritant vinden, maar tegelijkertijd is het dezelfde groep die de fietsendiefstal in stand houdt. Het aanpakken van fietsendieven/verkopers is niet alleen lastig, het heeft ook geen zin. De zwervers en junks van de straat zijn niet bang om gepakt te worden, het interesseert ze niet. Het zijn de studenten die er wat aan kunnen doen. Maar dan moeten ze massaal stoppen met het kopen van fietsen voor een paar euro, en dat lijkt zeer onwaarschijnlijk. Juist omdat het bijna niet uit te bannen is, zou de gemeente zich in moeten zetten om het probleem weg te houden bij de mensen die wel om hun fiets geven. Maar in Groningen is men daar ook niet tevreden over, blijkt uit cijfers van O&S Groningen. Met de inzet die de gemeente nu toont en met de kennis dat studenten fietsendiefstal zelf in stand houden, zal Groningen nog lang de gemeente zijn waar de meeste fietsen worden gestolen.