Matchfixing is een actueel onderwerp in de sport, al helemaal in het voetbal. Dit jaar is door de KNVB bewezen dat de wedstrijd FC Utrecht tegen Willem II van 9 augustus 2009 is omgekocht. De Duitse publieke omroep ARD bracht in een documentaire het nieuws naar buiten dat bij een aantal andere wedstrijden uit de Eredivisie sprake is van een verdacht gokpatroon. Maar betekent dit automatisch dat er sprake is van matchfixing?

Ibrahim_KargboDe omkoping in de wedstrijd FC Utrecht-Willem II is volledig op het conto geschreven van Ibrahim Kargbo (foto) van de Tilburgers. Maar hoe is dit nu eigenlijk bewezen? “De mails laten zien dat Kargbo contact had met Perumal. Het lastige is dat er geen hard bewijs is dat Kargbo andere spelers erbij betrokken heeft, dat er daadwerkelijk is betaald en dat er tijdens de wedstrijd ook is gemanipuleerd”, zegt de Tilburgse hoogleraar criminologie Toine Spapens.   Perumal uit Singapore is al vaker veroordeeld voor matchfixing in Azië. “Zonder hard bewijs sluit ik niet uit dat Kargbo Perumal een loer heeft gedraaid door hem zoveel mogelijk geld uit de zak te kloppen, zonder daar iets voor te doen in de zin van het benaderen van teamgenoten of het fixen van de wedstrijd.”

Het volgende duel wat als verdacht is aangemerkt is NEC-Willem II van 17 januari 2016. De documentaire ‘Wettbetrug im Fussball – Miliardengeschäft für die Mafia’ van de ARD kwam een verdacht gokpatroon vanuit Zuid-Duitsland op het spoor. Later bleek dat bij twee andere wedstrijden ook meer dan gemiddeld is ingezet. Het gaat om FC Twente tegen SC Cambuur (20 februari 2016) en opnieuw FC Utrecht tegen Willem II (21 februari 2016).

Wanneer is een gokpatroon verdacht? “Het is big data onderzoek, dus het gaat om afwijkingen. Wordt er op een wedstrijd extreem veel meer ingezet dan op vergelijkbare wedstrijden? Wordt er opeens ingezet vanuit landen waar vandaan anders nooit op een bepaalde club of competitie wordt gewed? Wordt er gewed vanuit land 1 met een creditcard die geregistreerd staat in land 2? Enzovoorts. Waar de fraudedetectiesystemen precies op letten houden ze natuurlijk geheim, maar aan dit soort dingen kun je denken”, vertelt Spapens, die eerder een boek schreef over matchfixing. Ook deed hij samen met mevrouw Olfers onderzoek naar matchfixing in het voetbal.

Allerlei oorzaken

“Hoe groot de kans is dat bij een wedstrijd met een verdacht gokpatroon sprake is van matchfixing weten we niet. In tegenstelling tot wat bijvoorbeeld Ben van Rompuy beweert is het absoluut geen bewijs van matchfixing. Een verdacht gokpatroon kan door allerlei oorzaken ontstaan. Een gerucht kan al genoeg zijn om gokkers uit alle windstreken aan te trekken. Bijvoorbeeld, zowel beroepsgokkers als gokbedrijven zijn voortdurend op zoek naar insider kennis. De terreinknecht die als informant voor een gokbedrijf werkt, kan bijvoorbeeld weten dat een sterspeler onverwacht geblesseerd is geraakt. Dat gokbedrijf zal daarop de odds direct bijstellen. Andere gokbedrijven houden dat in de gaten en reageren daarop, maar dat doen de beroepsgokkers ook. Als ze het idee krijgen dat de verschuivingen in de odds betekenen dat iemand kennelijk iets weet, zullen ze er flink op inzetten, waar vervolgens de detectiesystemen weer op aanslaan. In de Bochumzaak bleek bovendien omgekeerd, wedstrijden die wel waren gefixed helemaal niet als verdacht waren aangemerkt. Detectiesystemen hebben dus allerlei tekortkomingen.”

KNVB

Ook de KNVB vindt dat er bij een afwijkend gokpatroon niet per definitie sprake is van matchfixing. Dat schrijft integrity officier Wouter Boshuis op de site van de Nederlandse voetbalbond. “Wij nemen alle signalen rond matchfixing uiterst serieus”, schrijft Boshuis.  Bovendien geeft hij de journalisten van de ARD een tik op de vingers. “De documentairemakers maken een direct verband tussen een afwijkend gokpatroon en matchfixing. Dat gaat te ver, want hierdoor zitten de betreffende clubs direct in het verdachtenbankje zonder aanvullend bewijs.”