Onderzoek

Groningen luidt noodklok over krimp: ‘Spookdorpen in zicht’

Jun 26, 2017 Sven Strijbosch

De Marne, oost-Groningen en noordoost-Groningen, stuk voor stuk krimpgebieden in de noordelijke provincie. Voorzieningen staan onder druk en mensen trekken massaal weg. ‘Er gaan hier spookdorpen ontstaan’, zegt een lokaal politicus uit de gemeente Oldambt.

‘Het hoge noorden’, zo staat de provincie Groningen veelal te boek. Bewoners voelen zich vergeten en in de steek gelaten. Mede door gaswinning is de provincie veel in het nieuws geweest de laatste jaren. Over de krimp in het gebied hoor je relatief weinig. Toch maken veel Groningers zich er ernstig zorgen over.

‘De gevolgen voor de Randstad zien we dagelijks in het nieuws: schaarste op de woningmarkt, ruimtegebrek, werkeloosheid of juist moeite vacatures op te vullen, volle schoolklassen en achterstandswijken.

De gevolgen voor de Nederlandse regio’s aan de randen van het land springen landelijk minder in het oog: huizen komen leeg te staan, scholen lopen leeg en sluiten, werkeloosheid neemt toe en het wordt moeilijker overgebleven voorzieningen, zoals zorg, sport of cultuur, in de lucht te houden. De laatste buurtsuper sluit zijn deuren, en de economische fut is eruit’, is te lezen in een rapport van de provincie uit maart 2017.

Lobby ambtenaar
Bij de provincie zijn slechts enkele ambtenaren bezig met het lokken van bedrijven naar het gebied. Als het aan de partij van Modderman ligt moet iedere gemeente dus zo’n lobbyambtenaar krijgen. De nood is hoog want er zitten heel wat mensen thuis in de provincie. Oldambt zelf heeft een werkloosheid van acht procent, Pekela 8,5 procent en Delfzijl spant de kroon met 8,8 procent in 2015. Landelijk ligt dit percentage net onder de zeven procent. En waar mensen geen werk kunnen vinden gaan ze ook niet wonen, aldus Angelique van Wingerden van de provincie Groningen.

Flinke problematiek dus die wordt onderschreven door het Sociaal Planbureau in Groningen. Het bureau kwam onlangs met een toekomstprognose die er alles behalve positief uit ziet.

Rijkdom in verleden
Bevolkingsdalingen tot 2025 variërend tussen de vijf en ruim tien procent. Het CBS voorspeld tot 2040 in sommige gemeentes zelfs een krimp van 25 procent. Een van die gemeentes is Delfzijl, het havenstadje in noordoost-Groningen kent een rijke geschiedenis. In de jaren zestig en zeventig barstte het hier van de industrie. ‘Jongeren moesten zo snel mogelijk aan het werk en mensen stonden op de straten te dansen’, aldus ex-wethouder Harrie Houwerzijl. 

Kantelpunt
Toen al die industrie wegtrok naar lageloonlanden was het snel gedaan met al die vreugde. Er kwam een omslag die nu nog pijnlijk voelbaar is. Van alle industrie zijn een klein gedeelte van Akzo en een rederij nu nog de belangrijkste overblijfselen. Groningen heeft niet mee kunnen komen in de ontwikkeling naar een dienstenmaatschappij. Nu staat Delfzijl in de lijstjes met hoogste leegstand en minste leefbaarheid. Houwerzijl heeft het allemaal zien gebeuren. Hij roept op tot drastische veranderingen: bijbouwen ondanks de krimp.

Maatschappelijk drama
Over oplossingen voor het probleem verschillende meningen enorm. De provincie lijkt vooral te berusten en wil inzetten op de leefbaarheid in het gebied. Op lokaal niveau staat men te springen om oplossingen. De inwoners merken dag in dag uit de gevolgen van krimp. ‘Ze doen niks voor ons’, is een veel gehoorde klacht op straat. Zij en wij, het zegt wat over het vertrouwen in de politiek bij inwoners van Groningen. Ze krijgen klap op klap: scheuren in de muur, hoge werkloosheid, veel criminaliteit, sluitende voorzieningen. Mark Rutte noemde het onlangs nog een ‘maatschappelijk drama’.

Heft in eigen hand
Ondanks dat maatschappelijk drama zetten veel bewoners zich zelf in voor de gemeenschap. Ze moeten wel, men is op elkaar aangewezen. De website ‘Oostgrunn’ probeert al jaren de schoonheid te laten zien van oost-Groningen. ‘Een prachtige regio.’ Bewoners proberen via de site zelf wat te doen aan het negatieve imago dat het gebied heeft. Ook verenigingen zitten met de krimp in hun maag. Ze hebben steeds meer moeite om het hoofd boven water te houden. ‘De spoeling aan de onderkant wordt veel dunner. Maar als het verenigingsleven wegvalt is er helemaal niks meer’, aldus de voorzitter van de lokale voetbalclub in Leens. FC Leo is een van de laatst overgebleven ontmoetingsplekken van het dorp.

Trots
Hoogopgeleiden en bedrijven zijn hard nodig om het gebied er weer een beetje bovenop te krijgen, vinden ook lokale politici. Tot die tijd wordt er fors geïnvesteerd in leefbaarheid. Veel voorzieningen leven op krimpgeld. De houdbaarheid is niet heel lang meer vrezen velen. ‘Er is hier niks te doen en dat is zo jammer’, zegt Engel Modderman met een emotionele ondertoon. Want Groningers zijn trots, al is er de laatste tijd weinig meer om trots op te zijn…