Onderzoek

Genderneutrale opvoeding: “Laat meisjes timmeren en jongens breien”

Jun 06, 2018 Michael Jupijn

Steeds vaker klinkt het woord ‘genderneutraal’. De NS begroet tegenwoordig met ‘beste reizigers’ in plaats van dames en heren en de HEMA heeft de labels voor jongens- en meisjeskleding verwijderd. Genderneutraal gaat ook vaak samen met genderneutraal opvoeden. Meisjes hoeven niet met poppen te spelen, en jongens mogen best huilen.

Psycholoog Manon Sikkel schreef in een artikel van website Bedrock ‘Het jongensbrein is anders dan het meisjesbrein, maar de verschillen in maatschappelijke beloning wordt daar niet door bepaald. Voeden we jongens misschien anders op dan meisjes?’
Volgens haar speelt het nature (aangeboren) versus nurture (aangeleerd) debat al heel lang. Kinderen zijn natuurlijk meestal als meisje of jongen geboren, maar het gedrag dat daarbij past is vaak aangeleerd.

Genderneutraal opvoeden moet dat tegengaan. Petra Broomans is docente aan de Rijksuniversiteit van Groningen en gespecialiseerd in genderstudies. “Als ouder moet je goed luisteren naar je kinderen en kijken naar hun interesse”, vindt Broomans. “Laat meisjes die willen timmeren, timmeren, en laat jongens die willen breien, breien.”

Dat is ook wat de ouders van Matej (5) en Andrea (8) willen. De keuze geven aan hun kinderen om hun interesses te ontdekken, en hun geslacht is daar niet belangrijk bij.

Wat is het voordeel van genderneutraal opvoeden? “Het voordeel is dat het voor kinderen niets uitmaakt of je een jongen of meisje bent”, vertelt Broomans. Maar het kent ook een nadeel. “Als de maatschappij er nog niet is op ingedeeld, word je later toch gezien als man of vrouw.”

“Voor mij is genderneutraal opvoeden dat je een kind zelf keuzes laat maken”, vertelt Gert-Jan Verboom, adviseur LHBTI+ bij Humanitas. Volgens Verboom is het belangrijkste dat je een kind zelf keuzes laat maken. Het zou daarbij niets moeten uitmaken of iets door de maatschappij als vrouwelijk of mannelijk wordt gezien. “Als een meisje bijvoorbeeld van voetbal houdt en daar goed in is, vind ik dat het als ouder je taak is om dat te stimuleren.”

Verboom vindt dat er te overdreven wordt gedaan door de maatschappij over wat mannelijk en vrouwelijk is. “Kinderen worden ook gelijk in die hokjes gepropt”, zegt hij. “Als je een kind beperkt in de keuzes waar het gelukkig van wordt, dan wordt het ongelukkig.” Zo geeft Verboom aan dat je een jongen die wil balletten, niet moet dwingen om te voetballen omdat zijn vriendjes dat ook doen.

Broomans sluit aan bij Verboom. “Ik ben een voorstander van het individu laten beslissen. Zo is het makkelijk om te bepalen of je een man of een vrouw bent als je genderneutraal bent opgevoed”, geeft Broomans aan.

Dus je moet kinderen niet beperken en eigen keuzes laten maken. Wat vinden de Tilburgers van dit idee om zo jouw kinderen op te voeden?

“Van nature heb je een mannelijk of vrouwelijk geslacht”, vertelt Broomans. “Je wordt opgevoed tot man of vrouw. Meisjes worden opgevoed met andere regels dan jongens.” Zou een genderneutrale crèche een oplossing zijn? “In sommige delen van het land zou het werken”, beantwoordt Broomans. “Er moet kinderen niets worden opgelegd, maar ze moeten vooral de vrijheid krijgen.”

In 2014 hield Verboom een actie voor genderneutraal speelgoed. “We deelden gratis autootjes uit in de stad om met ouders in gesprek te gaan.” Dit zorgde voor stereotyperende en normale gesprekken. “Een ouder zei: ‘Ze speelt wel met autootjes, maar deze is niet roze.’” Ook werden ouders boos, omdat ze dachten dat hun dochter een jongen was.

De aanleiding voor de actie was een advertentie voor sinterklaas van de Bart Smit. Hierin waren roze strijkplankjes, strijkijzertjes en stofzuigertjes te zien met de tekst ‘Wil jij net zo goed worden als mama?’. De indeling tussen meisjes en jongens is vaak terug te zien in marketing.

Volgens een onderzoek van Amerikaanse onderzoekers Jennifer Spike en Nancy Jennings heeft reclame sterk invloed op wat kinderen denken wat voor soort speelgoed voor hen is. Door minder gericht naar meisjes of jongens te marketen wordt het misschien makkelijker om kinderen genderneutraal op te voeden.

In Scandinavië zijn ze al verder. Daar bracht ToysRus een speelgoedfolder uit met jongens die met poppen spelen en meisjes die met bouwkranen spelen.  Misschien als de marketing in Nederland minder gericht is op jongens en meisjes, een genderneutrale opvoeding hier ook gangbaarder wordt. En dan kunnen kinderen de vrijheid krijgen om hun interesses te ontdekken, of ze nou een meisje of een jongen zijn.