Nilyan Dey (27), woont in Calcutta, India en is ongehuwd. Zijn één jaar jongere zus is niet zo lang geleden getrouwd. Haar familie vond dat het tijd werd het huwelijksbootje in te stappen omdat geen enkele zichzelf respecterende man een oudere vrouw wilt trouwen. Faatina kon zichzelf hier wel in vinden en besloot te trouwen met de man, die haar ouders hadden uitgekozen. Nilyan is nu meer dan een jaar single. De ouders van zijn ex-vriendin, waarmee hij bijna twee jaar een relatie had, stelde hun dochter voor een keuze: of je trouwt met Nilyan of met iemand anders. Zij wou wel, maar hij niet. Nilyan maakte het uit en besloot een rondreis door Europa te maken met zijn beste vriend.

“Natuurlijk hadden mijn ouders mijn zusje niet vermoord als ze zou weigeren om te trouwen. Zo een familie zijn wij niet!”, antwoordt Nilyan een beetje verontwaardigd. Maar toch is geweld tegen vrouwen in India een vrij normale zaak. Wanneer ze niet voldoet aan de bruidschat, trouwt met iemand van een lagere klasse, een buitenechtelijke relatie heeft enzovoorts, schaad ze de eer van de familie. Die eer zal op één of andere manier hersteld moeten worden. Met verstoting, geweld of zelfs moord als gevolg. In culturen waar een familie/groeps mentaliteit heerst, is trouwen belangrijk. Dit geldt overigens ook voor mannen. De ouders van Nilyan vragen hem regelmatig wanneer hij van plan is om te trouwen. Wanneer hij antwoordt dat hij daar nog totaal geen behoefte aan heeft, schudden ze hun hoofd en veranderen ze van onderwerp. “Voor jullie in Europa is het moeilijk te begrijpen dat er een verschil is tussen mannen en vrouwen”, antwoordt Nilyan op de vraag of hij ook had geweigerd om te trouwen als hij een vrouw was geweest. Toen hij in oktober vorig jaar voor de eerste keer voet op Europese bodem zette, viel hem op dat de verhoudingen tussen man en vrouw compleet verschillen met wat in zijn geboorteland de norm is.

Maar de vrouw zien als het bezit van de familie of van haar echtgenoot beperkt zich niet alleen tot landen in het Midden-Oosten, Zuid-Amerika of Zuid-Oost Azië. Ook dichterbij huis werd geweld tegen vrouwen tot voor kort nog gedoogd. Neem Italië bijvoorbeeld. Pas in 1981 werd artikel 587, waarin stond dat mannen strafvermindering kregen voor moord of geweld die zij toepasten om hun eer te verdedigen, afgeschaft. Alsnog stelde in 1996 het hoogste gerechtshof dat lichamelijk geweld van de man tegen de vrouw géén mishandeling heette. Advocaat en onderzoeker Barbara Spinelli, stelde in 2013 nog dat de meest onveilige plek voor een Italiaanse vrouw haar eigen huis is. Ook in Groot-Brittannië werden in het verleden vrouwen die ongehuwd zwanger waren of slachtoffer van incest, opgesloten en mishandeld in een klooster. De Professoren Baker, Gregware en Cassidy (1999) geven in hun onderzoek naar geweld tegen vrouwen aan dat ook in de Westerse geïndustrialiseerde landen er nog altijd sprake is van gekwetste eergevoelens die zich uiten in geweld tegen vrouwen.

Overal ter wereld waar er mannen en vrouwen samen komen is er sprake van een kleine of grote machtsverhouding. Macht en seksualiteit zijn namelijk onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Socioloog Dorothy Smith stelt in haar onderzoek naar de machtsverhouding tussen mannen en vrouwen dat er ook in de meest liberale samenlevingen beelden van seksualiteit worden gedomineerd door mannelijke normen. Smith legt uit dat er geen enkele samenleving is die het nalaat een sterke nadruk te leggen op de zogenaamde fundamentele, sociale en culturele verschillen tussen man en vrouw. De manier waarop culturen over de hele wereld deze verschillen invullen, zijn echter wel uiteenlopend. Wat in de ene cultuur mannelijk is, kan in de andere cultuur weer als vrouwelijk bestempeld worden. Het idee dat in het Westen man en vrouw compleet gelijkwaardig zijn klopt dus niet. Smith stelt namelijk dat op het moment dat de vrouw de seksuele norm van de man verinnerlijkt, dat kan zijn van trouwen onder druk tot aan willen voldoen aan het schoonheidsideaal, er sprake is van een ongelijke machtsverhouding. Het hoeft dus niet perse te betekenen dat er sprake moet zijn van brute dominantie om te spreken van een ongelijke machtpositie. Wanneer de ongelijke machtspositie als natuurlijk wordt ervaren betekent dit niet dat deze niet bestaat.

In landen of culturen waar eerwraak nog veelvoudig voorkomt heeft het geweld ook te maken met deze seksuele machtspositie. De vrouw wordt gezien als de drager van de seksuele eer en de man als de bewaker. Met andere worden kan alleen de vrouw de seksuele eer schaden en is het de taak van de man deze schande in ere te herstellen. De manier waarop deze eer wordt hersteld verschilt weer per cultuur, of zelfs per gezin. Nuray Kanik, van de afdeling preventie van Moveria een organisatie voor de aanpak van huiselijk geweld, stelt dat het de normen en waarden per gezin zijn, die bepalen of we wel of niet kunnen spreken over eerwraak. Is de oorzaak van geweld tegen de dochter van een gezin omdat ze seks heeft gehad voor het huwelijk dan spreken we van eerwraak. In Nederland wordt er van eerwraak gesproken wanneer een familie er collectief voor heeft gekozen om de verloren eer te herstellen door geweld tegen een vrouw uit het gezin. In Nederland zijn we snel geneigd om eerwraak te bestempelen als een Marokkanen of Turken probleem. Nuray Kanik noemt eerwraak een wereldwijd probleem, omdat de diepe oorzaak van femicide (geweld tegen vrouwen) ligt in de zichtbare of minder zichtbare machtsverhouding tussen man en vrouw.