Sinds juli 2015 kennen we het Plan Aanpak Stikstof. Het plan dient als beginsel voor het opkomen van de economie en het milieu. Op basis van dit plan werden vergunningen verleend voor activiteiten die stikstof kunnen veroorzaken. Op 29 mei 2019 kwam hier een eind aan. De Raad van State besloot, na duizenden bezwaren van natuurorganisatie Werkgroep Behoud de Peel, dat het pas niet werkt en ook niet meer gebruikt mag worden voor het verlenen van toestemmingen voor activiteiten waar stikstof uit vrijkomt. Het gevolg is dat al deze activiteiten nu geen vergunning kunnen krijgen. Dit levert veel problemen op, zo ook in de woningbouw. In Eindhoven komen 35 projecten stil te liggen doordat het niet mogelijk is om een vergunning te krijgen.

Erg terecht is dat niet. Volgens de cijfers van de Rijksoverheid komt er in de bouw minder dan drie procent stikstof vrij. In dit percentage is inbegrepen: handel, diensten en overheid. Dit komt neer op nog lang geen drie procent stikstof die vrij komt. Dit percentage is vrijwel niets als je het vergelijkt met het percentage stikstofuitstoot die vrij komt door veehouderijen. Projectontwikkelaars zitten met hun handen in het haar. ‘We zitten in een beslissingsvacuum’, laat Bas Dikker, projectontwikkelaar in Eindhoven, weten. ‘Er is een bestemmingsplan, die is onherroepelijk. Er is een omgevingsvergunning, die wordt over een paar weken onherroepelijk. Mag ik dan wel starten, ondanks dat ik een onherroepelijke vergunning heb?’. De woningbouw ligt stil en de projectontwikkelaars weten niet hoe ze verder moeten. De gemeente komt geeft geen duidelijk antwoord. Moeten ze afwachten of toch door? ‘Ik denk niet dat wij op risico gaan bouwen. Het risico is te hoog dus er zal vertraging komen in de projecten’, vertelt Dikkir.

Het is deze vertraging die de regio Eindhoven niet kan gebruiken. In regio Eindhoven is er een woningtekort van 3,5%, dat zijn 12.000 woningen. Het percentage huishoudens in Eindhoven zal in de periode 2017-2030 met 8,7% stijgen, wat inhoudt dat er 29500 meer woningen nodig zullen zijn. Er zullen daarnaast ook 5500 woningen gesloopt worden. Het plan is om in de periode van 2017-2030 40500 nieuwe woningen te bouwen. Hiermee zal het woningtekort teruggebracht worden naar 1,7%. Door de stikstof uitspraak staat dit plan nu ook op losse schroeven. Dikker heeft geen vertrouwen dat dit doel nog gehaald wordt en hij is niet alleen. ‘De 40 duizend woningen die er volgens het bouwoffensief zouden moeten komen, was sowieso een hoog doel en je kunt er vanuit gaan dat dit niet meer gaat lukken’, vertelt raadslid en D66 fractievoorzitter in Eindhoven, Robin Verleisdonk.

 

Deze kwestie is begonnen toen de natuurorganisatie Werkgroep Behoud de Peel de zaak bij de Raad van State aanspande. Zij voeren sinds 1983 een jarenlange stikstofstrijd tegenover de overheid en hebben ervoor gezorgd dat de stikstofuitspraak van mei 2019 doorgezet werd. ‘Wij zijn erg blij met de stikstofuitspraak. Het was boven onze verwachtingen’, vertelt Wim van Opbergen voorzitter van de werkgroep. Gevolgen voor woningbouw was echter nooit hun doel. ‘Het is het praten niet eens waard. Heel veel projecten zijn stil gelegd en we vinden dat het best onnodig gebeurd is. Als je kijkt naar de uitstoot, dan zie je dat de landbouw en verkeer het grootste aandeel heeft. De uitstoot uit de bouw is veel te klein voor alle gevolgen die het nu kent’ , vertelt van Opbergen.

Ook Jan Hopstaken, raadslid PvdA in gemeente Eindhoven zegt het erg te vinden dat de bouw stil ligt. ‘Ik vind het belachelijk dat de bouw dupe is geworden van deze uitspraak. Het bouwoffensief is erg belangrijk voor de gemeente. Op het moment zijn de huur- en koopprijzen erg hoog en voor starters die hun eerste huis willen kopen is het bijna niet te doen’, vertelt hopstaken, ‘Er ligt ook druk op de minister om noodmaatregelen af te kondigen om die stikstofreductie op andere terreinen te behalen dan de woningbouw. Die druk wordt opgevoerd en ik hoop dat daar ook iets uitkomt’.

Toch zal de bouw niet helemaal ontzien worden. ‘We hebben een woningtekort maar kunnen de uitspraak ook niet negeren’, vertelt Verleisdonk. ‘Ik vind dat er verhoudingsgewijs verantwoordelijkheid moet worden genomen. Dat zal betekenen dat de grootste gevolgen bij de landbouw vallen maar ook in de bouw moeten we realiseren dat niet alle projecten door kunnen gaan’. Uit het meest recente rapport van de commissie Remkes blijkt dat de bouw te maken zal krijgen met strengere wetgeving.

‘Het Adviescollege is van mening dat er in de bouw winst is te behalen door modulair, energieneutraal, circulair en natuur inclusief bouwen en beter gebruik van innovatieve technieken en materialen. Datzelfde geldt voor bedrijven die aanleg-, beheer- en onderhoudswerkzaamheden uitvoeren in Natura 2000-gebieden. Deze bedrijven dienen te worden gestimuleerd deze werkzaamheden emissiearm uit te voeren. Het Adviescollege adviseert aanbestedingsvoorwaarden en vergunningsvoorwaarden hierop aan te passen. Dit zal een positief effect hebben op duurzame innovaties’, aldus het rapport.

Ondanks dit advies lijkt het bouwoffensief niet van tafel te zijn. ‘Ik denk dat het erg pessimistisch is om nu al te zeggen dat we het doel van 40 duizend woningen niet gaan halen’, vertelt Hopstaken. ‘Het doel is natuurlijk wel erg hoog en ik weet van de wethouder dat er dit jaar een recordaantal woningen wordt opgeleverd. We zullen door de uitspraak wel wat vertraging oplopen maar wie kan er nu 10 jaar in de toekomst kijken. Er kan nog zoveel gebeuren in die tijd’. Volgens hopstaken is een oplossing dichtbij. ‘Ik ga ervan uit dat er binnen een paar weken of maanden een oplossing is waarmee het bouwoffensief verder kan. Als het langer duurt wordt het wel lastig om de ambitie nog te halen’. Programma leider Hans Verhoeven van de gemeente Eindhoven ziet de toekomst positief in. ‘Gelukkig is het kabinet er wel mee bezig. Het zegt eruit te komen. De verwachting is dat het kabinet zich gaat richten op de zaken waar het nodig is. Denk aan wegen of de veehouderij. Hierdoor wordt de stikstof verminderd en ontstaat er ruimte om aan bouwprojecten te kunnen werken. Als ze dat niet doen, hebben wij wel echt een probleem. De verwachting van de bouw zit er positief uit’.