Spanje was een paar jaar geleden nog hét paradijs voor voortvluchtige Britse criminelen. Maar sinds kort vinden zij Amsterdam toch een fijnere onderduikplek. In de afgelopen zeven jaar zijn ruim honderd voortvluchtige Britten opgepakt in Nederland, waarvan de helft zich schuilhield in Amsterdam. Maar de stroom aan Britse criminelen is daarmee nog niet stopgezet. Nog steeds weet een groot deel van hen buiten de radar te blijven. Maar wat maakt Amsterdam nou zo’n populaire schuilplek voor die Britse criminelen?

Door: Guus van de Ven en Tessa Guntlisbergen

“Amsterdam mag geen veilige haven zijn voor zware criminelen uit Groot-Brittannië.” Dat zei het hoofd regionale recherche Amsterdam, Oliver Duthill, eerder in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. “You can run, but you can’t hide” voegde hij daaraan toe, deels ten onrechte. Nog minstens negen Britse criminelen weten zich op dit moment namelijk te verstoppen in de Nederlandse hoofdstad en omstreken. De criminelen zijn op een rijtje gezet in een openbare opsporingslijst, die is opgesteld in samenwerking met het Engelse Crimestoppers en National Crime Agency. De beschuldigingen van de voortvluchtige Britse criminelen lopen van verkrachting tot moord. Maar veel van hen hebben één ding gemeen: drugs.

Drugscriminaliteit en migratie gaan hand in hand

De laatste jaren gaan drugscriminaliteit en migratie steeds meer samen en dat is volkomen verklaarbaar, zo schrijven Melvin Soudijn en Sander Huisman in het Tijdschrift voor Criminologie. Met behulp van contacten die drugscriminelen in hun thuisland hebben, kunnen ze daar makkelijk en goedkoop aan drugs komen en deze vervolgens in hun nieuwe land doorverkopen. Daar blijven ze vaak voor langere tijd en zorgen ze voor een onderkomen en een goede beheersing van de taal. Voordeel voor de drugscriminelen is, zo schrijven Soudijn en Huisman, dat de buitenlandse politie moeite heeft ze op te sporen.

Dat is ook belangrijke reden waarom Britse drugscriminelen jarenlang hun toevlucht zochten in Spanje, een belangrijke schakel in veel drugsstromen. Met name cocaïne die voor Europa is bestemd, komt binnen via Spanje. In Spanje konden die criminelen buiten het zicht van de Britse politie blijven en ook nog eens zaken blijven doen. Ook hadden Engeland en Spanje jarenlang geen uitleveringsverdrag en dat werkte de Britse voortvluchtigen in de hand. In 2006 sloegen de landen daarom de handen ineen voor Operation Captura, een campagne die ervoor moest zorgen dat Britse criminelen in Spanje werden geïdentificeerd en gearresteerd. Met succes, want in vijf jaar tijd werden 54 voortvluchtige criminelen opgepakt. Maar ondanks het succes wilde initiatiefnemer Crimestoppers ook de burger erbij betrekken, om ervoor te zorgen dat geen enkele voortvluchtige Britse crimineel weg zou komen. Door middel van foto’s op bierviltjes en opsporingsberichten in cafés werden de Spaanse burgers vervolgens geprikkeld om onderdeel uit te maken van de zoektocht.

Van Spanje naar Nederland

Sindsdien zijn steeds meer Britse criminelen uitgeweken naar Nederland. Uit recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat jaarlijks tussen de vijf- en zevenduizend Britten naar Nederland komen om te wonen en werken. Daarvan komen er ieder jaar, op wat voor manier dan ook, ruim 1800 in aanraking met politie of justitie. En dat is niet nieuw, want uit cijfers van de Dienst Nationale Recherche (DNR) blijkt dat Britse criminelen als sinds midden vorige eeuw deel uitmaken van de Nederlandse drugswereld. Immers, de rol van Nederland als belangrijk doorvoerland van drugs is onder hen wel bekend.

Amsterdam

De laatste jaren blijkt vooral Amsterdam voor Britse drugscriminelen een populaire werk- en onderduikplek. Volgens Soudijn en Huisman gaat het niet alleen om kleinschalige drugshandel, waarbij Britten af en toe naar Amsterdam afreizen om vervolgens een kleine hoeveelheid pillen mee terug te smokkelen in de handbagage, maar vinden er ook grote drugsactiviteiten plaats. Daarbij gaat het om honderden kilo’s aan cocaïne, heroïne of xtcpillen die niet per koffer, maar via gecombineerde zendingen worden meegesmokkeld. Hierbij hebben de Britse criminelen twee verschillende rollen, namelijk die van tussenpersoon en die van manager, zo hebben Sodijn en Huisman uitgezocht. De tussenpersonen zetten deals op met Nederlandse drugscriminelen om het drugsvervoer naar het Verenigd Koninkrijk te regelen en de managers voeren de opdrachten van tussenpersonen uit, bijvoorbeeld het daadwerkelijk uitvoeren van drugstransport.

Britse criminelen2

Makkelijke en leuke schuilplek

Het onderzoek van Sodijn en Huisman laat zien dat Amsterdam voor deze criminelen vooral aantrekkelijk is door de vele horecagelegenheden, die een breed scala aan ontmoetingsplaatsen opleveren en het grote aantal toeristen dat er rondloopt, waardoor de criminelen minder opvallen. Over het algemeen heeft Nederland bovendien een soepel drugshandhavingsbeleid en korte gevangenisstraffen vergeleken met het Verenigd Koninkrijk.

Volgens Edward Kleemans, hoogleraar Zware Criminaliteit en Rechtshandhaving aan de Vrije Universiteit Amsterdam, worden de Britse voorvluchtigen verder nog geholpen door facilitators in de woning- en autoverhuursector. “In Amsterdam is het relatief makkelijk om anoniem een woning en een auto te huren. Veel Britse criminelen komen sowieso al met een vals paspoort naar Nederland,” aldus Kleemans. Ook meent hij, net als Gerben Bruinsma, hoogleraar Criminologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, dat het imago van de stad een rol speelt in de populariteit ervan. “Er is een levendige internationale onderwereld in Amsterdam en het entertainment is er goed geregeld. Het is een aantrekkelijke stad met veel voorzieningen,” zegt Bruinsma.

Bruinsma denkt dat de criminelen zich vooral schuilhouden op onbekende plekken. “Vermoedelijk verblijven ze bij vrienden, kennissen of in airbnb’s. Hotels zijn een te groot risico voor ze, tenzij ze een vals paspoort hebben.” Of de voortvluchtigen hier ook echt veiliger zijn dan in eigen land, betwijfelt Bruinsma. “Het hangt er vanaf of ze op de internationale opsporingslijst staan. Als dat zo is, zoekt de Nederlandse politie namelijk actiever. Het is natuurlijk wel zo dat de politie in eigen land de mannen veel beter kent,” aldus Bruinsma.

Woning en auto huren lastig maken

Om ervoor te zorgen dat zo min mogelijk voortvluchtige criminelen zich schuilhouden in Amsterdam, is het volgens Kleemans zaak om in te zetten op de facilitators die het anoniem huren van een woning en auto mogelijk maken. Dat gebeurt volgens de Nederlandse politie al in grote mate. “Afgelopen jaren heeft de politie haar best gedaan om Amsterdam een onplezierige omgeving te maken voor Britse voortvluchtigen. We zorgden ervoor dat het met contant geld huren van auto’s en huizen heel lastig werd gemaakt,” schrijft de politie op haar website.

Hoewel het volgens Bruinsma een illusie zou zijn om te denken dat het onderduiken van Britse criminelen helemaal te voorkomen is in een open samenleving als Nederland, heeft de politie het aantal arrestaties weten op te voeren door meer observaties te doen. “Terugkijkend op de cijfers zien we meer arrestaties hebben gedaan. De foto’s van gezochte criminelen worden regelmatig aan surveillerende politiemensen getoond en omdat zij de gezichten goed herkennen, kunnen we veel van hen arresteren,” schrijft de politie op haar website. Volgens Rob van der Veen, woordvoerder van de Nationale Politie, weten de meeste Britse criminelen nu dan ook wel dat Amsterdam niet meer de place to be is. “Als we ook maar een klein beetje informatie hebben over een voortvluchtige, dan krijgen we ze gewoon direct of binnen korte tijd te pakken.”

Beeld: Politie Nederland Facebook, I Amsterdam Facebook