Ondanks dat er steeds meer bekend wordt over de schadelijke gevolgen van alcohol, zit onze cultuur vol met situaties waarin alcohol een grote rol speelt. Zo ook in het studentenleven. Wat doet alcohol met mensen en waarom blijven studenten maar drinken?

Door: Hannah Kristalijn en Juul ten Haaf

‘’Er zijn een paar dingen die bij elkaar komen in je studententijd,’’ vertelt onderzoeker en psychiater Prof. Dr. Arnt Schellekens. ‘’Mensen komen los van thuis en belanden in een vrije omgeving. Ze gaan op kamers en bouwen een nieuw sociaal netwerk op. Daarnaast is het een leeftijdsfase waar het drinken een beetje bij past. Vaak wordt er al eerder geëxperimenteerd, maar zeker omdat de leeftijdsgrens voor alcoholverkoop naar achttien is opgetrokken, is dat het moment dat mensen er trek in krijgen om zelf alcohol te kopen.’’

Plezierversterker
Uit onderzoek van Karen Schelleman-Offermans van Maastricht University uit 2013, blijkt dat jongeren voornamelijk alcohol drinken om meer plezier te beleven in sociale situaties en om positieve gevoelens te versterken. Dit komt omdat jongeren opgroeien in een omgeving waar het de norm is om veel en vaak alcohol te drinken in sociale situaties.

Prof. Dr. Arnt Schellekens legt uit wat alcohol met je hersenen doet: ‘’Het angstcircuit wordt gedempt en het beloningscircuit wordt geactiveerd en geprikkeld. Daardoor kun je je meer ontspannen en voel je je vrolijker en lekkerder. Hierdoor krijg je natuurlijk ook de neiging om dit te herhalen. De voorhersenen, het regulerende deel van het brein, worden gedempt, waardoor je ontremd raakt en wat impulsiever wordt. De regulatie van emoties valt weg, waardoor je wat labiel kan worden. Als je dat bij elkaar optelt, kun je je voorstellen dat alcohol op sommige plekken de gezelligheid stimuleert.’’

Loading...

Loading…

Sociale druk
In een enquête die door 96 Tilburgse studenten is ingevuld gaf 21,9 procent aan zich wel eens gedwongen te voelen om alcohol te drinken door hun omgeving. In persoonlijke gesprekken vertelden studenten vaak dat ze zich niet per se gedwongen voelen. Alcohol drinken blijft een eigen keuze en ze kunnen gewoon nee zeggen als ze niet willen drinken. Maar er is wel sprake van sociale druk. ‘’Als je niet mee drinkt wordt je als minder gezellig gezien en wordt je gepusht,’’ aldus Yves Krist (23), tweedejaarsstudent aan de Rockacademie. Veel studenten denken dat jongens meer last hebben van deze druk dan meiden. ‘’Veel mannen vinden veel drinken nog wel stoer’’, vertelt Manouk van Hal (23), lid van de Tilburgse studentenvereniging Sint Olof, ‘’die jutten elkaar wel op.’’ Emma van Wezel (20), lid van de Tilburgse studentenvereniging Vidar: ‘’Ik denk dat er bij jongens wel meer een sfeer hangt van ‘kom op, gewoon zuipen’ dan bij meiden. Jongens doen bijvoorbeeld vaker wedstrijdjes wie het snelste een biertje kan opdrinken. Als je uiteindelijk nee zegt is het ook nee, maar ze drinken wel meer dan meiden.’’

Mannen vs. Vrouwen
Dit verschil tussen mannen en vrouwen is in 2018 ook aangetoond door onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam. De hersenen van mannen en vrouwen reageren anders op alcohol. Waar het beloningsgebied in het brein van mannen namelijk sterk reageert op afbeeldingen van bier en wijn, lijkt dit beloningsgebied bij vrouwen hier vrij ongevoelig voor. De onderzoekers denken dat dit komt omdat alcoholgebruik bij vrouwen meer getriggerd wordt door negatieve emoties en stress, terwijl alcoholgebruik bij mannen sterker getriggerd wordt door de mogelijke positieve effecten van alcohol.

‘Tijdens de drie dronken dagen, wordt ons verteld dat we zoveel mogelijk moeten drinken voor de hectoliterkorting’

Moeilijk minderen
Het is moeilijk om te minderen met alcohol. Uit onderzoek van Norwich University en Maastricht University uit 2017 blijkt dat studenten vaak overschatten hoeveel hun medestudenten drinken. Vervolgens willen ze graag voldoen aan deze norm, omdat ze denken dat dit gewenst studentengedrag is, waardoor de alcoholconsumptie toeneemt. Volgens Schellekens is het ook door sociale druk erg lastig om te minderen. ‘’Je komt het overal tegen, op feestjes zeggen mensen ‘ah joh, neem een biertje, doe gezellig mee’. Er zit ook een stukje gewoontevorming in, een gewoonte afleren is altijd lastig.’’

Deze strijd is duidelijk te zien in de documentaire Roes van filmmaker Leo de Boer. Mensen die een maand proberen te stoppen met alcohol drinken worden door hun omgeving steeds gepusht om toch een glaasje alcohol te drinken. Een vriend van De Boer geeft zelfs aan dat hij Leo saai vindt en dat hij niet weet of ze wel vrienden kunnen blijven als De Boer niet drinkt.

Extreme kortingen
Een andere factor die het voor studenten moeilijk maakt om te minderen met alcohol, is de handel met biermerken. In december 2019 schreef de NOS een artikel over Groningse studentenverenigingen die door bierbrouwerijen financieel worden aangemoedigd om zoveel mogelijk bier te verkopen.Hoe meer bieromzet, hoe hoger de korting die verenigingen krijgen. De Tilburgse studentenvereniging Plato heeft zo’n contract met Bavaria. Kristel van Goethem (22), lid van Plato: ‘’Wij hebben altijd de drie dronken dagen, waarop wordt verteld dat we zoveel mogelijk moeten drinken voor de hectoliterkorting, maar volgens mij is die altijd al wel gehaald. Dat is dan meer gewoon een excuus om een themafeestje te geven.’’ Volgens leden heeft Olof ook een contract met Bavaria en Vidar met Heineken. De woordvoerders van Heineken en Bavaria willen niks zeggen over contracten. Ook de besturen van de studentenverenigingen willen daar niks over kwijt.

Alcohol is de norm
Leden van Vidar, Olof en Plato vinden dat er een goede sfeer hangt bij hun studentenvereniging. Er wordt veel gedronken en het valt wel op als je niet drinkt, maar er wordt je niks verplicht. Het wordt ook geaccepteerd als je geen alcohol drinkt. Vidar is een roeivereniging, wedstrijdroeiers mogen sowieso geen alcohol drinken. Bea van Hout (20) is lid van Vidar en drinkt momenteel door haar stage een stuk minder. ‘’De eerste keer dat ik frisdrank ging bestellen voelde ik me wel een beetje opgelaten, maar ik word er totaal niet op aangekeken.’’ Van Hal: ‘’Het valt wel op als je niet drinkt, maar het wordt niet zozeer als negatief bestempeld. De meeste mensen vinden het wel knap. Er zijn bij Olof ook leden die nooit alcohol drinken. Iedereen accepteert het, maar je bent wel een uitzondering.’’

Bij alle drie de verenigingen moeten er altijd een paar mensen nuchter blijven, zodat ze kunnen ingrijpen als er iets gebeurt. Daarnaast hebben de verenigingen in 2018 samen met de universiteit een convenant getekend waarin onder andere over alcohol wordt gesproken. Dit moest zorgen voor een plezierige introductie. Vidar en Plato hebben dit convenant uitgebreid voor verder intern gebruik. Het bestuur van Olof wilde niet reageren.

Bijbel en bier
Bij de christelijke studentenvereniging Navigators Tilburg komen veel verschillende visies over alcoholgebruik samen. Bestuurslid Christianne van der Stege (19): ‘’Ik denk dat de benadering van het thema alcohol binnen onze vereniging anders is, omdat we met elkaar op zoek zijn naar wat God van ons vraagt. Als bestuur willen we ervoor zorgen dat daar een open gesprek over is en dat erover nagedacht wordt.’’ Daarbij geeft ze aan dat een biertje voor veel leden ook gewoon bij de vereniging hoort. ‘’We houden wel van een aantal drankjes’’, vertelt lid Anne van Bellen.  ‘’Ons motto is ‘bijbel en bier’, dus het is ook essentieel de helft van de vereniging. Wel onmisbaar dus, maar niet noodzakelijk.’

‘Ik had buikpijn, maar wilde net als de rest alcohol drinken’

 

Goed begin?
Voor veel studenten is de TOP-week het begin van het Tilburgse studentenleven. Ze doen eraan mee om Tilburg en nieuwe mensen te leren kennen. Er wordt veel gefeest en alcohol speelt een grote rol. ‘’Op de donderdag dronk iedereen veel bier op het festival,’’ vertelt Jan Jenniskens (20). ‘’Ik had die dag buikpijn, maar wilde wel net als de rest drinken. Dat was niet slim. Toch vind ik wel dat het je eigen beslissing blijft.’’ Er worden wel alternatieven geboden voor mensen die niet drinken, zo kon je naar een film in plaats van een feest en naar een kunstexpositie in plaats van een kroegentocht.

Loading...

Loading…

Gevolgen van alcohol
In de enquête gaven alle studenten aan zich bewust te zijn van de schadelijke effecten van alcohol. Uit een onderzoek van het ministerie van Volksgezondheid blijkt echter dat Nederlanders zich te weinig bewust zijn van deze effecten. In een peiling daarover scoorde ruim de helft van de ondervraagden een onvoldoende. Minder dan negen procent noemde alcohol als risicofactor voor kanker en maar vijf procent wist dat door alcoholgebruik de kans op borstkanker groter wordt. Uit gesprekken met Tilburgse studenten blijkt ook dat ze vaak vooral aan de effecten op korte termijn denken, zoals in coma raken, last van een kater hebben de volgende dag of je spullen verliezen. Veel studenten weten wel dat alcohol slecht is voor je hersenen en je lever, maar denken niet aan ziektes als kanker.

Normverandering
Carmen Voogt, projectleider van het Expertisecentrum Alcohol van het Trimbos-Instituut, hoopt op een normverandering. ‘’We hopen er met bewustwordingscampagnes voor te zorgen dat mensen zich gaan realiseren wat de risico’s en effecten van alcoholgebruik zijn en daardoor vaker alcoholische consumpties laten staan.” Volgens Arnt Schellekens zijn Nederlanders over de afgelopen tien jaar gemiddeld minder alcohol gaan drinken. Hij denkt dat die dalende trend zich zal voortzetten, maar hij verwacht niet dat alcohol zal verdwijnen. ‘’Alcohol is zo’n algemeen goed in onze samenleving. Dat gaat zich wel anders ontwikkelen dan roken denk ik, roken zal veel sneller uit het straatbeeld verdwijnen. Tachtig procent van de Nederlanders drinkt alcohol, zulke percentages zijn er voor roken nooit geweest.’’