Door: Rory Jonkergouw en Ivan Deckers 

Albanië lijkt in tegenstelling tot omringende landen als Macedonië en Griekenland weinig in het nieuws te komen als het gaat om de opvang van Syrische vluchtelingen. Maar de vraag is of dat komt omdat de vluchtelingen daadwerkelijk Albanië mijden. Wat zijn de problemen in het land op het moment en in hoeverre kunnen die de route van vluchtelingen richting West-Europa beïnvloeden?

Een reden van het ontwijken van Albanië door vluchtelingen is het feit dat het er nog altijd niet volledig rustig is,. De spanningen met buurland Kosovo bestaan nog steeds. Dat is ook een reden voor een groep Albaniërs om uit hun vaderland te vluchten. Uit een rapport van het EASO (European Asylum Support Office) blijkt dat er ongeveer 5000 asielaanvragen zijn gedaan door Albaniërs bij andere Europese landen. Dat is echter wel een daling sinds 2012. Destijds wilden er een kleine 8000 Albaniërs vertrekken. Daarbij komt ook nog het feit dat Albanië nog de meeste bescherming en hulp krijgt van alle West-Balkan landen. Waar Macedonië, een land wat meer in het nieuws komt omtrent de vluchtelingen vanuit het Midden-Oosten, nog minder als twee procent van alle hulp krijgt, is het bij Albanië ruim elf procent. Montenegro moet het doen met vier procent.

Volgens het Duitse Bundesamt für Migration und Flüchtelinge zouden Albaniërs na de Syriërs nog altijd de meeste asielaanvragen plaatsen in Duitsland. In de maand augustus van 2015 kwamen er ongeveer 10.000 aanvragen van Syriërs. Ongeveer 8.300 Albaniërs zouden een asielaanvraag hebben gedaan. Daarmee zijn ze na de Syriërs met de meesten. Op plek drie volgen de Serviërs met een kleine 3.000 aanvragen.

Een andere reden om Albanië te mijden wordt gevormd door het feit dat er één minderheidsgroep in het bijzonder vaak problemen ondervind in het land. De Roma hebben er veel problemen met het vinden van kwalitatief goede gezondheidszorg en goed onderwijs. Ook worden Roma niet door alle Albaniërs erkend. Ze worden in sommige gevallen zelfs lastig gevallen.

Ten derde is de arbeidsmarkt een probleem. Volgens het CIA World Factbook was in 2013 17,1% van de bevolking werkloos. Het jaar erop steeg dat aantal naar 18%. 14,3% van de bevolking in Albanië leefde in 2012 onder de armoedegrens. Vergeleken met Nederland zijn dat hoge cijfers. Hier was in 2014 slechts 7,4% van de bevolking werkloos en zat 9,1% onder de armoedegrens. Opmerkelijk is dat het er in buurland Macedonië er nog veel slechter aan toe gaat. In Macedonië is 28% werkloos en leeft ruim 30% van de bevolking onder de armoedegrens. Volgens Jalro Pynacker, een Nederlander die naar Albanië is verhuisd, is het in Albanië lang niet voor iedereen even goed. ‘Er leven een half miljoen Albanezen van minder dan een euro per dag.’

In Albanië is een vete tussen families heel normaal. Families vechten vaak zaken die in het verleden zijn gebeurd met elkaar uit. Door deze vetes verliezen veel kinderen hun ouders en komen ze er alleen voor te staan. Deze situatie zorgt ervoor dat van alle West-Balkan landen Albaniërs de meeste succesvolle asielaanvragen hebben gedaan.

De gezondheidszorg is slecht in Albanië. Dat komt door de politieke problemen in de jaren negentig. 25% van de gezondheidsinstellingen in steden is destijds vernietigd. In de dorpen lag dat aantal nog veel hoger, daar werd 65% vernield.

De problemen in de gezondheidszorg, arbeidsmarkt, scholing en veiligheid van Albaniërs zullen ongetwijfeld meewegen in de beslissing van vluchtelingen om niet via Albanië te reizen. Er zijn veel andere opties voor de asielzoekers om in West-Europa te komen. Logischerwijs zullen vluchtelingen dus eerder kiezen voor een land dat wél stabiel is.

Ook op geografisch gebied is te verklaren waarom de vluchtelingenstroom minder via Albanië gaat; het land kent een zeer bergachtig gebied, en daardoor is het lastig reizen. Bijna alle grote steden liggen aan de kust, die omringd is door hoge bergen en enkel via het noorden makkelijk te bereiken is. Door de slechte wegen en infrastructuur en het warme weer zijn de bergwegen erg gevaarlijk en soms zelfs onbegaanbaar. Volgens Jalro Pynacker is het eerste grenspunt tussen Griekenland en Albanië op 1000 meter hoogte, wat het een onaantrekkelijke route maakt voor vluchtelingen. ‘’Er is wel een asielzoekerscentrum, maar de toestroom daarnaartoe is heel klein.’’

Volgens Wouter de Rooij, woonachtig op 30 kilometer van de grens tussen Griekenland en Albanië, zijn er de laatste maanden extra controles aan de grens. ‘’Afgelopen maand is er onder andere een vrachtwagentje met wat vluchtelingen aangehouden, verder leveren de controles op de grens weinig op. Er zijn tot nu toe slechts enkele vluchtelingen geweest wie door Albanië wilde gaan.’’

Via Macedonië hebben de vluchtelingen de grens van de EU eerder bereikt dan via Albanië. Bulgarije, Roemenië en Hongarije liggen beduidend dichter in de buurt wanneer er via Macedonië en Servië wordt gereisd. Volgens een rapport van de Verenigde Naties over het Missing Migrants Project is er wel een groep die dichtbij Albanië komt, maar die reist dan per boot vanaf de Griekse westkust naar Italië, zodat ze direct weer in een welvarend EU-land terechtkomen. Daarnaast is er volgens Marie-Helêne Verney, die bij de United Nations Refugee Agency gespecialiseerd is in Albanië, nog een belangrijke logistieke reden. In het land is er namelijk op veel plekken weinig tot geen treinverkeer mogelijk. Dat betekent ten eerste dat vluchtelingen veel langer onderweg zijn. Waar je in Macedonië slechts vier uur nodig hebt om het land te doorkruisen, ben je in Albanië al gauw minstens een dag kwijt. Ten tweede zouden vluchtelingen vanwege de slechte treinverbinding afhankelijk zijn van taxi’s en bussen.

Ondanks alle redenen waarom een vluchteling niet via Albanië zou willen reizen staat premier Edi Rama er wel voor open. Hij zei dat in een interview met de Italiaanse krant Corriere Della Sera. Ze zouden in de oorlog om Kosovo ook veel mensen hebben opgevangen, dus hij ziet nu ook de ruimte om het te doen.

Volgens een rapport van de Verenigde Naties over het Missing Migrants Project zouden veel vluchtelingen niet via Albanië reizen omdat ze vanaf de Griekse westkust direct weer met de boot naar Italië gaan.

Al met al lijken vluchtelingen om uiteenlopende redenen Albanië te mijden. De andere opties zijn aantrekkelijker op het gebied van hun eigen gezondheid, financiën en veiligheid. Ook is de reis via Albanië langer en zwaarder door de vele bergen waardoorheen gereisd moet worden. Mochten landen als Macedonië en Bulgarije hekken om de grens gaan bouwen, dan zal Albanië pas een echte optie worden voor de vluchtelingen. Maar vooralsnog dat nog niet het geval; er zijn te veel minpunten.