Voor- en tegenorganisaties van abortus verspreiden valse informatie

In 2019 is het abortusdebat hevig opgelaaid en wordt meer dan ooit besproken. Pro-life organisatie Schreeuw om Leven en pro-choice organisatie Humanistisch Verbond staan lijnrecht tegenover elkaar in dit debat en verspreiden allerlei informatie over abortus. Maar deze informatie blijkt niet altijd even betrouwbaar te zijn.

Een reis door de wereld van abortuspropaganda. Want wanneer klopt het hartje van een baby nou echt? Hoe zit het met de abortuswet? En wat zijn de standpunten van voor- en tegenstanders?

Kaylee Noteboom & Sophie Courtin

Hoofdstuk 1: Een tijdlijn over abortus

Op 1 november 1984 werd de wet afbreking zwangerschap in werking gesteld. Een mooi moment voor onder andere de dolle Mina’s die in de jaren 70 actief actievoerden. Om de geschiedenis van abortus duidelijk en overzichtelijk te maken, hieronder een tijdlijn.

 

Hoofdstuk 2: Waar of niet waar?

Wat veel organisaties doen is het verspreiden van propaganda. Voor dit onderzoek is er propaganda geanalyseerd. Bijvoorbeeld de poster van Schreeuw om Leven. Je kan per bewering op de poster klikken waarna er uitleg wordt gegeven bij de bewering. Manon Swarts van Mildred Clinics in Arnhem heeft ons geholpen met het factchecken van de poster. 

Hoofdstuk 3: Alternatief of niet?

Abortusorganisaties hebben het veel over voorlichting rondom abortus. Maar de voorlichting blijkt echter niet altijd even compleet te zijn. De Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie heeft in 2005 de wet afbreking zwangerschap geëvalueerd. Daaruit bleek dat 30% van de vrouwen die abortus pleegden graag meer informatie hadden gekregen over abortus. Met 57% van de vrouwen werd bij de huisarts geen alternatief besproken, in de kliniek was dat 64%.

Voor dit onderzoek hebben wij twee jonge meiden gesproken die abortus hebben gepleegd. Zij vertellen over hun ervaringen en of ze wel of niet gesproken hebben over alternatieven. Klik op de link om de podcasts te kunnen beluisteren.

 

Hoofdstuk 4: Het poppetje

De aflevering van Medialogica ‘De beeldenstorm rond abortus’ heeft veel invloed gehad op het abortusdebat. In de aflevering wordt er een beeld geschetst van pro-choice organisatie Humanistisch Verbond en pro-life organisatie Schreeuw om Leven, waar Schreeuw om Leven zwart gemaakt wordt. In 2008 begon Schreeuw om Leven met het maken van een namaak-foetus, die een baby van 10 weken oud voorstelt.  Het poppetje zou toen bij veel mensen door de brievenbus zijn gegooid, met het plan om dat door heel Nederland te doen. Dat is uiteindelijk niet gebeurd. Iedereen kan het poppetje nu gratis bestellen, samen met andere spullen van Schreeuw om Leven: folders, informatieboekjes en informatieve posters.

In de aflevering van Medialogica analyseerde een arts en embryoloog van het Academisch Medisch Centrum het poppetje. De arts vertelde dat het poppetje niet overeenkomt met een echte foetus van 10 weken. Volgens Kees van Helden, directeur van Schreeuw om Leven, klopt het poppetje wel, maar wordt Schreeuw om Leven met behulp van onjuiste informatie geframed als leugenaars.

Als een foetus 10 weken oud is, staat dat gelijk aan 12 weken zwangerschap. Dit komt omdat de zwangerschap start op de eerste dag van de laatste menstruatie voor de bevruchting van het eitje. Dit kan verwarrend zijn. De arts in Medialogica zei dat het poppetje veel te groot is als het een foetus van 10 weken voor moet stellen. ,,Het poppetje is een baby’tje van 10 weken oud, 10 weken na de bevruchting. Dat is 12 weken zwangerschap. In Medialogica worden wij in een slecht daglicht neergezet, dat het poppetje niet klopt. Het popje klopt wel, er is verwarring met die 2 weken verschil”, zegt Van Helden. ,,Wij hebben de aflevering niet gezien voordat hij werd uitgezonden.”

 

 

Op deze afbeelding is te zien dat het poppetje goed past tussen de 10 weken zwangerschap en de 14. ,,Als kijker van Medialogica wordt je heel erg op het verkeerde been gezet”, zegt Van Helden. 

Hoofdstuk 5: Framing

In het abortusdebat wordt er vaak gesjoemeld met de waarheid. Zo ook door Justine van de Beek, socioloog en onderdeel van het journalistieke platform OneWorld. In 2018 had ze een interview met Schreeuw om Leven. ,,Wij hebben dit gesprek opgenomen”, zegt Van Helden. Het artikel wat daarna is geplaatst komt volgens Van Helden niet overeen met de onderwerpen die tijdens het interview zijn besproken. ,,Net als bij Medialogica hebben wij het artikel niet gezien voordat het werd gepubliceerd”, aldus Van Helden.

Onderaan het artikel (zie foto) staat een claim dat het door Fiom, een stichting die is gespecialiseerd in ongewenste zwangerschappen, is nagekeken en gecontroleerd op onjuiste termen en feiten. 

Kees van Helden nam contact op met Ellen Giepmans (directrice van Fiom), met de vraag of het artikel daadwerkelijk gecontroleerd is door iemand van Fiom. Het antwoord op deze vraag was nee. Daarna is de claim weggehaald.

 

Het Humanistisch Verbond en Schreeuw om Leven framen elkaar. Bij een bezoek aan het Humanistisch Verbond werd verteld dat Schreeuw om Leven met een omgebouwde ambulance voor abortusklinieken stond, om vrouwen een echo aan te bieden. Dit is niet waar. Het is in Nederland niet legaal om zonder vergunning echo’s zomaar aan te bieden, en Schreeuw om Leven heeft geen vergunning. Wel staan ze met een camperbusje voor klinieken. Ze nodigen vrouwen uit om naar binnen te komen voor een gesprek over abortus, en ze informatie aan te bieden. Jezus Leeft heeft wel een ambulance, maar ook daar worden geen echo’s uitgevoerd.

Het Humanistisch Verbond wordt in het frame ‘pro-death’ geduwd. De term ‘pro-life’ werd als eerst naar buiten gebracht. De voorstanders van abortus moesten toen met een term komen voor hun organisaties. Deze werd pro-choice, in plaats van pro-death, wat eigenlijk de tegenhanger van pro-life is. 

Nog een frame over abortus is dat Er Is Hulp de procedure neerzet als gevaarlijk. In een lijstje over de mogelijke gevolgen van abortus staan beschadiging van andere inwendige organen, onvolledige abortus, infectie, sepsis (bloedvergiftiging), en de dood. Als je abortus overweegt en je leest dit, zul je sneller van een abortus afzien dan wanneer je het niet leest. Volgens het CBS zijn er sinds 1999 vier vrouwen overleden door de procedure van abortus, dit is dus niet veel.