IS Vlag

 

2015, een jaar dat voor een groot deel in het teken stond van Islamitische Staat (IS). Op 26 juni onthoofdt een man zijn vroegere baas in de buurt van Lyon. Hij spiest zijn hoofd op een hek, en laat een vlag van IS wapperen. 13 november vinden vijf aanslagen plaats op verschillende plaatsen in de stad Parijs en een zesde in de voorstad Saint-Denis. Er vallen 130 doden en meer dan 350 gewonden. De aanslagen zijn opgeëist door Islamitische Staat. Verschillende onthoofdingsvideo’s duiken op op het internet. Deze zijn uitgevoerd door IS. Daarnaast zijn zij een van de grote redenen achter de grote vluchtelingenstroom naar Europa. Heeft deze stroom van geweld nog wel met het geloof, de Islam, te maken?

 

Welles nietesspel

Het blijft een beetje een welles nietesspel. Zo denkt Midden-Oosten journalist Nian Bakal, zelf afkomstig uit Irak, dat IS niets met het Islamitische geloof te maken heeft. “De islam is tegen het doden van mensen, dit staat ook in de Koran en Hadith (verzameling van islamitische overleveringen over het doen en laten van uitspraken van Mohammed. Ze dienen als aanvullingen op en interpretaties van de Koran). IS weet deze alleen zó te interpreteren, dat het lijkt alsof zowel de Koran als de Hadith hun daden wél rechtvaardigen. Ook weten zij in sommige Hadith kleine woorden in hun voordeel aan te passen en dit te verspreiden.” Zo denkt ook de islamitische Göhkan Sürmen. “IS gebruikt de islam om een stukje macht te hebben in de wereld. Als je echt naar de islam kijkt, mag je niet doden. IS gebruikt juist alle geweld om aan de macht te komen. Ze doden zelfs hun medemoslims, waarom zou je dat doen?”

 

Blogger, Arabië- en Islam-expert over de gebeurtenissen in het Midden-Oosten, Pieter van Ostaeyen denkt hier anders over. “Natuurlijk heeft de strijdt van IS met het geloof te maken. Het is een Islamitische groepering die strijdt voor een Islamitische staat. Ze hebben een opmerkelijke, aparte interpretatie van de Koran en Hadith, maar volgen deze wel op. Ze leven dus wel volgens (hun eigen wijze van) de islam. Ook denk ik niet dat ze deze geschriften in hun voordeel aanpassen, naar mijn weten is dit niet mogelijk.”

 

Interpretatie

Om de verwarring over de interpretatie van de Koran duidelijk te maken volgt een klein voorbeeld over een oorlogssituatie uitgelegd door de makers van telenet.be (zij lichten Islamitische theologie achter hedendaagse kwesties toe):

 

En bestrijdt op Gods weg hen die jullie bestrijden, maar overtreedt de grenzen niet, God bemint de overtreders [van de grenzen] niet. Doodt hen waar jullie hen aantreffen en verdrijft hen waarvandaan zij jullie verdreven hebben. Verzoeking is erger dan te doden. Strijdt niet tegen hen bij de heilige moskee, zolang zij daarin niet tegen jullie strijden. Als zij tegen jullie strijden, strijdt dan tegen hen; zo is de vergelding voor de ongelovigen. Maar als zij ophouden, dan is God vergevend en barmhartig. Strijd tegen hen tot er geen verzoeking meer is en de godsdienst alleen God toebehoort. Als zij ophouden, dan geen vergelding meer, behalve tegen de onrechtplegers.” (Koran 2:190)

 

Op het eerste oog lijkt dit een erg wrede tekst, maar wanneer je nogmaals leest en je verdiept in de Islam, blijkt dit toch niet helemaal waar te zijn. De algemene regel van de islam is dat alle leven heilig en onschendbaar is (“wie één mens doodt, het ware alsof hij de hele mensheid gedood heeft” (vers 5:32)). In de islam kan alleen door het hoogste en legitiem gezag worden opgeroepen tot een gewapende strijd, zoals ook bij ons alleen de regering de oorlog kan verklaren. Dit kan in de islam alleen om zich te verdedigen tegen een aanval en is gebonden aan een hele reeks zeer strikte regels. De mannen van IS overtreden dus de islam, aangezien zij de strijd tegen de wetten en beslissingen van de eigen overheden zelf begonnen. De Koran beschouwt terrorisme namelijk als een misdaad tegen de samenleving.

 

Uit andere geschriften blijkt dat dit vers doelt op een situatie waarbij vijanden van de islam de moslimgemeenschap willen uitroeien. De Koran geeft moslims hiermee als het ware toestemming om zich in zo’n situatie gewapend te verdedigen. Het geloof van de vijand doet er niet toe, dit gaat niet over geloofsovertuiging.

 

Voor een wat specifieker voorbeeld, kijken we naar één zin uit het vers: “Strijdt tegen hen tot er geen verzoeking meer is en de godsdienst alleen God toebehoort.” Hiermee wordt, volgens verschillende islamgeleerden, bedoeld dat moslims moeten strijden totdat zij zelf weer vrij hun geloof kunnen beoefenen. Wanneer de vijand aanbiedt het gevecht te staken, onder de voorwaarde dat de moslims bekeren tot een ander geloof, zullen zij dus blijven strijden. Het betekent dus niet, dat zij moeten blijven strijden tot het moment dat iedereen zich tot de islam heeft bekeerd. De Koran verbiedt namelijk bekering onder dwang.

 

Rasit Bal, voorzitter van het Contactorgaan moslims en overheid (CMO), licht dit toe. “De koran wekt dus soms de suggestie dat geweld ok is. Maar dit is het alleen in een oorlogssituatie waarbij kwetsbare moslims worden aangevallen, en zich moeten verdedigen. De moslims waar wij het over hebben zijn niet kwetsbaar, zij worden niet door anderen aangevallen. Deze moslims weten ook dat de verzen niet zó bedoeld zijn. In de situaties waarin zij zich bevinden, keurt de koran dit streng af.” Naast de Koran, keuren ook veel moslims dit af: “Er is in Nederland een sfeer ontstaan waarin het lijkt alsof alle Nederlandse moslims denken zoals de moslims daar. Dit beeld klopt helemaal niet.” Het CMO heeft dan ook openbaar afstand van de organisatie IS gedaan.

 

IS

Laten we bovenstaande vers toepassen op de zienswijze van de Islamitische Staat. De ex-al Qaeda- en huidige IS-leider Abu Bakr Al-Baghdadi is kalief, leider, in het door IS zelf uitgeroepen kalifaat in Syrië en Irak. Alle moslims moeten hem dus volgen als leider van de islam en opvolger van de profeet Mohammed. Al-Baghdadi roept alle moslims wereldwijd op te migreren naar het Kalifaat. In zijn ogen moeten alle moslimstrijders namelijk wraak nemen voor de misstanden die hen wereldwijd zijn aangedaan.

 

Wat hier al aan opvalt is dat Al-Baghdadi spreekt over moslims als geheel, terwijl hij hoofd is van IS, een soennitische groepering. Zij zijn met 35% van alle moslims achter zich een minderheid. In het Midden-Oosten worden zij, afwisselend met sjiitische moslims, onderdrukt. Dit komt, kort gezegd, doordat er bij het maken van grenzen door het Westen niet is gekeken naar de verschillende geloofsovertuigingen die bij elkaar gezet werden. Abu Bakr al-Baghdadi vecht dus niet enkel tegen mensen van een andere geloofsovertuiging, ook strijd hij tegen andere moslims. Vóór de strijd van IS was er wel degelijk onrust tussen de verschillende islamaanhangers, maar was er geen sprake van uitroeiing. Ook was het voor hen erg lastig om hun geloof te uitten in het gebied waar zij verkeerden, maar onmogelijk was het niet. Wanneer zij de Koran zouden interpreteren zoals bedoelt, was de strijd waarschijnlijk niet begonnen.

 

Godsdienst of politiek?

Of IS nou écht niets met de Islam te maken heeft, zal altijd een punt van discussie blijven. “We hebben te maken met ontspoorde moslims die in de war zijn. Hun werkwijze is fout, en wordt door vele moslims en de Koran afgekeurd. Ze vechten om een politiek conflict, niet om het geloof. Daarentegen blijft het wel een groepering die bestaat uit moslims en vecht uit de naam van de islam, dit verkondigen zij ook bij het werven van nieuw leden. Wat we in ieder geval kunnen zeggen is dat zij een erg vreemde, aparte wijze hebben van het interpreteren van geschriften en dat ze misbruik maken van de islam”, aldus Bal.

 

In deze ogenschijnlijk godsdienstige strijd, zit een aanzienlijk politieke agenda verweven die niet uit het oog verloren mag worden, ook al proberen sommigen groeperingen dit wél te verbergen.